پایان نامه کشورهای توسعه یافته و کودکان و نوجوانان

کارسینوم هپاتوسلولار و کلانژیوکارسینومای داخل کبدی.
بیماری مزمن کلیه (CKD) (21, 22).
سندرم تخمدان پلی کیستیک (23).
اختلال تنفس در خواب، از جمله آپنه انسدادی خواب (24, 25).
بالا بودن اسید اوریک و نقرس (26, 27).
1- 2. ویژگی های عمومی
بر اساس مطالعات مختلف، توزیع چربی در بدن به صورت غیرطبیعی یکی از خصوصیات عمومی سندرم متابولیک همراه با خطر افزایش ابتلا به بیماری های قلبی-عروقی است (1). مقاومت به انسولین نیز در اغلب افراد مبتلا به سندرم متابولیک مشاهده می شود که ارتباط تنگاتنگی با سایر اجزای سندرم به جز فشار خون بالا دارد (28).
از دیگر خصوصیات سندرم متابولیک می توان به دیس لیپیدمی اشاره کرد. ناهنجاری های لیپیدی در مبتلایان به سندرم متابولیک به صورت افزایش TG و کاهش HDL وجود دارد. آنالیزهای جزیی بیشتر، ناهنجاری های لیپوپروتئینی شامل افزایش آپولیپوپروتئین B و افزایش ذرات کوچک LDL را نشان می دهد (1).
افزایش فشار خون در ارتباط با چاقی و عدم تحمل گلوکز است که در اکثر افراد مقاوم به انسولین وجود دارد. میزان این ارتباط در هر جمعیت با جمعیت های دیگر متفاوت است (1). علاوه بر این، شرایط پیش التهابی با افزایش سطوح پروتئین فعال کننده C (C-reactive protein یا CRP) در مبتلایان به سندرم متابولیک مشاهده می شود (29). آدیپوسیت ها و ماکروفاژها با ترشح سیتوکین های التهابی در بافت های چربی، باعث افزایش سطوح سرمی CRP و ایجاد مقاومت به انسولین می شوند (1).
1- 3. اپیدمیولوژی
براساس تعریف سازمان دیابت جهانی سندرم متابولیک یکی از اصلی ترین عوامل خطر حملات قلبی می باشد. حدود افراد بزرگسال در آمریکا مبتلا به سندرم متابولیک می باشند. درکسانی که سندرم متابولیک دارند شانس مرگ دو برابر و شانس حملات و سکته قلبی سه برابر بیش از کسانی است که مبتلا به این سندرم متابولیک نیستند. همچنین این سندرم شانس ابتلا به دیابت تیپ II را 5 برابر افزایش می دهد. از 230 میلیون نفر مبتلا به دیابت هستند. علت مرگ 80% افراد دیابتی، مشکلات قلبی – عروقی می باشد. مرگ در اثر بیماری دیابت در کشورهای توسع یافته در رده 4-5 قرار دارد. براساس آماری WHO در سال 2010 ، 45% مرگ ها در کشور ایران به علت مشکلات قلبی – عروقی بوده است (در تمام گروههای سنی) و 2% مرگ ها به علت بیماری دیابت بوده است (در تمام گروههای سنی) (30-33).
سندرم متابولیک به طور فزاینده ای در حال تبدیل شدن به وضعیتی رایج است. با استفاده از بانک داده های مطالعه سلامت ملی و تغذیه از سال 1999 تا 2002، 34.5 شرکت کنندگان دارای معیارهای ATP III برای سندرم متابولیک بودند. این درحالی بود که 22 درصد افراد در بین سال های 1988 تا 1994 دارای این معیارها بودند (31, 34).
براساس گزارش سازمان جهانی دیابت در کشورهای اطراف اقیانوس آرام و کشورهای خاورمیانه شیوع ابتلا به دیابت زیاد است. دیابت موجب 90% مرگ های زودرس و بیماری ها در افراد دیابتی می شود که از این میزان 80% علت مرگ، مشکلات قلبی – عروقی می باشد. باید به این نکته توجه کرد که دیابت حتی قبل از آنکه میزان افزایش قند خون به حدی شود که علامت دار شود، می تواند با تاثیر بر روی TG و HDL عارضه خود را بر روی قلب و عروق بگذارد (افزایش تری گلیسیرید و کاهش HDL).
بروز بیماری های مزمن در کشورهای در حال توسعه بیشتر از کشورهای توسعه یافته است. پژوهش های اخیر کشور ایران نیز نشان می دهد که شانس ابتلا به بیماریهای مزمن در جوانان ایرانی زیاد است (35). در بیست سال گذشته برخلاف کشورهای پیشرفته، مرگ و میر ناشی از بیماریهای قلبی- عروقی در ایران 45-20 درصد افزایش یافته است. سندرم متابولیک یکی از علل مهم این افزایش است. به علاوه، خطر بروز دیابت را نیز سه برابر افزایش می دهد (36). یک مطالعه در تهران نشان داده است که شیوع این سندرم در میان بزرگسالان تهرانی بیشتر از 30 درصد می باشد که از اکثر کشورهای پیشرفته مثل ایالات متحده بیشتر است (37). شیوع سندرم متابولیک در دختران زیر 20 سال در مشهد 6 درصد گزارش شد (38). نتایج حاصل از مرور سیستماتیک ملکی و همکاران (39) حاکی از شیوع 36 درصدی سندرم متابولیک در ایران بود. همچنین عظیمی نژاد و همکاران (40) با مقایسه شیوع سندرم متابولیک در ایرانیان و فرانسوی ها به شیوع بیشتر سندرم متابولیک در زنان و مردان ایرانی (به ترتیب 55 و 30.1 درصد) در مقایسه با زنان و مردان فرانسوی (به ترتیب 6.6 و 13.7 درصد) اشاره کردند. به نظر می رسد عوامل ژنتیکی، متابولیک و محیطی از جمله رژیم غذایی، نقش مهمی در پیشرفت سندرم متابولیک دارند، از آنجا که شیوع چاقی و اضافه وزن در حال افزایش است، شیوع سندرم متابولیک نیز افزایش خواهد یافت.
با توجه به افزایش چشمگیر شیوع چاقی و دیابت نوع دو در بین کودکان و نوجوانان و ارتباط قوی بین چاقی دوران کودکی و بروز مقاومت به انسولین در اوایل بزرگسالی، به نظر می رسد همزیستی متغیرهای خطرساز قلبی- عروقی همانند بزرگسالان، در کودکان نیز وجود داشته باشد. از سوی دیگر، گرچه سنین اصلی بروز تظاهرات بیماری های اترواسکلروتیک قلبی- عروقی معمولاً در بزرگسالان است، ولی مطالعات انجام شده شروع روند آن را در کودکی ذکر می کنند (1). بنابراین تشخیص این سندرم در پیشگیری از دیابت و بیماری های قلبی- عروقی نقش مهمی دارد (36).
1- 4. اتیولوژی
از عوامل موثر در ایجاد سندرم متابولیک می توان به ژنتیک ، جنس، سن، فعالیتهای بدنی، سبک زندگی، عادات غذایی و مصرف سیگار، حالت پیش التهابی و بی نظمی هورمونی اشاره کرد. به نظر می رسد که اثر این عوامل به قومیت نیز بستگی دارد (1). به طور کلی چاقی شکمی و مقاومت به انسولین دو عامل مهم در ایجاد سندرم متابولیک هستند. چاقی شکمی یا چاقی سیبی شکل به عنوان عامل اصلی و مهم شیوع سندرم متابولیک در جهان است و با بیماری های قلبی-عروقی، افزایش قند خون، فشار خون، تری گلیسرید سرمی و کاهش HDL-C ارتباط دارد (41).
کاهش حساسیت به انسولین در بافت های کبد، چربی و ماهیچه اسکلتی، منجر به بروز مقاومت به انسولین و در نهایت افزایش سطوح قند خون می شود. Bonora و همکاران با مطالعه میزان شیوع مقاومت به انسولین در افراد 40 تا 79 سال با استفاده از روش ارزیابی مدل هموستازی (HOMA)، نشان دادند که میزان مقاومت به انسولین با تعدادی از ناهنجاری های متابولیکی همبستگی دارد (42).
با توجه به افزایش شیوع سندرم متابولیک طی ده سال گذشته و عدم تغییر ژنوم انسان، اهمیت تأثیر عوامل محیطی در بروز این اختلال مورد توجه قرار گرفته است. از جمله عوامل محیطی مؤثر می توان به عدم تحرک و افزایش سن اشاره کرد که منجر به افزایش چربی بدن به ویژه در ناحیه شکم و مقاومت به انسولین می شود. بافت چربی از دو راه بر روی هموستازی گلوکز، ایجاد مقاومت به انسولین و بروز سندرم متابولیک دخالت دارد (43). اول اینکه، ذخیره بسیار بالای انرژی در بافت چربی باعث افزایش جریان اسیدهای چرب به سایر بافت ها و افزایش تری گلیسرید در بافت های محیطی و در نتیجه اختلال در سیگنال دهی انسولین، مهار ورود گلوکز و افزایش مقاومت به انسولین می گردد. دوم این که، بافت چربی به عنوان عضو اندوکرین مهم در ترشح فاکتورهای التهابی با نام کلی آدیپوسیتوکین یا آدیپوکین ها، تأثیر منفی روی حساسیت به انسولین دارد. جلوگیری از چاقی باعث کاهش ابتلا به سندرم متابولیک، دیابت نوع 2 و بیماری های قلبی عروقی می شود (44).
امروزه مشخص شده است که التهاب، یکی از علل مقاومت به انسولین در افراد چاق و مبتلا به دیابت نوع 2 است. در واقع، در سندرم متابولیک یک التهاب مزمن خفیف وجود دارد و مطالعات مختلفی نشان داده اند که التهاب مزمن خفیف با سندرم متابولیک و مقاومت به انسولین همراه است (45). به نظر می رسد التهاب یک جزء مشترک اختلال در متابولیسم گلوکز، چربی ها و انسولین باشد که زمینه ساز ایجاد و پیشرفت سندرم متابولیک است (45).
مطالعات زیادی، ارتباط بین سطح پلاسمایی CRP و مشخصات سندرم متابولیک مثل چاقی، هیپرانسولینمی، مقاومت به انسولین، هیپرتری گلیسیریدمی را نشان داده است، اما التهاب مزمن خفیف در سندرم متابولیک نه تنها به صورت سیستمیک با افزایش CRP و برخی مسیرهای التهابی مثل (Nuclear factor kappa B) NFk –که مسیر اصلی در پاسخ التهابی ذاتی است- همراه است، بلکه التهاب در بافت چربی با آزاد شدن آدیپوکین هایی به گردش خون همراه است که نقش مهمی در پاتوفیزیولوژی سندرم متابولیک دارد (46). (شکل 1-1)
شکل 1-1. ارتباط بین چاقی از مشخصات بارز سندرم متابولیک با التهاب (47)
1- 5. سندرم متابولیک و استرس اکسیداتیو
گونه های اکسیژن واکنش زا (ROS ) مولکول های فعال و واکنشگری هستند که حاوی اکسیژن می باشند. این مولکول ها در فرآیند احیا شدن اکسیژن به آب در بدن تولید می شوند. تولید ROS ها میتواند در اثر محرک داخل سلولی یا خارج سلولی تحریک شود. چند نمونه از محرک های تولید ROS ها عبارتند از: تابش اشعه ماورای بنفش، شیمی درمانی، سموم محیطی و ورزش و فعالیت بدنی شدید. این مولکولها به دو دسته ROS های رادیکال آزاد و ROS های غیر رادیکالی تقسیم می شوند که گروه رادیکال آزاد، دارای الکترون های جفت نشده در لایه بیرونی خود هستند (برای مثال رادیکال های هیدروکسیل و سوپر اکسید) و بسیار واکنش زا هستند. اما ROS های غیر رادیکالی دارای الکترون جفت نشده نیستند (برای مثال هیدروژن پر اکسید: H2O2) ولی آنها نیز به لحاظ شیمیایی واکنش زا هستند و می توانند به ROS های رادیکالی تبدیل گردند. بسیاری از سیستم های آنزیمی سلولی در تولید ROS ها مشارکت دارند از جمله: آنزیم های اکسیداز، نیتریک اکساید سنتاز، گزانتین اکسیداز، NADPH اکسیداز و امثالهم، و زنجیره انتقال الکترون میتوکندری بسیار با تولید ROS ها در بدن در ارتباط است (48-51).
سه جزء از ROS ها شامل آنیون سوپر اکسید (O2-)، رادیکال هیدروکسیل (•OH) و هیدروژن پراکسید به لحاظ فیزیولوژیک اهمیت بسیاری دارند (48-51).
برخی منابع دفاع آنتی اکسیدانی بدن را در دو گروه کلی آنتی اکسیدان های آنزیمی و آنتی اکسیدان های غیر آنزیمی قرار می دهند؛ آنتی اکسیدانهای آنزیمی شامل یک سری آنزیم هستند که در خنثی سازی ROS ها نقش دارند (مانند آنزیم های کاتالاز، سوپر اکسید دسموتاز، گلوتاتیون پر اکسیداز و هم اکسیژناز-1 ). آنتی اکسیدان های غیر آنزیمی شامل یک سری ترکیبات آنتی اکسیدانی با وزن مولکولی پایین از جمله ویتامین ها (عموما ویتامین های C و E)، بتا-کاروتن واسید اوریک هستند (51).
این نوشته در علمی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.