پایان نامه کارآزمایی بالینی و استرس اکسیداتیو

12/0 ±54/0
31/0
دارونما
13/0 ±57/0
شکل 8-12. نمودار boxplot توزیع سطح روی بعد از مداخله در بین گروه های مطالعه (p=0.97)
شکل 8-13. نمودار boxplot توزیع سطح مس بعد از مداخله در بین گروه های مطالعه (p=0.49)
شکل 8-14. نمودار boxplot توزیع SOD بعد از مداخله در بین گروه های مطالعه (p=0.31)
فصل نهم: بحث
بسیاری از گیاهانی که در تمدن های باستانی برای مقاصد درمانی شناخته شده اند، همچنان نیز مورد استفاده قرار می گیرند. در بین این گیاهان، کروکوس زعفران (کروکوس ساتیووس) از زمان های اولیه برای مقاصد مختلفی کشت می شده است (146) تا از بخش های فوقانی مادگی و لوب های کلاله استفاده کنند، که زمانی که خشک شوند، گران ترین ادویه در جهان را ایجاد می کنند (147). در آشپزی از این ماده به طور رایجی برای دادن عطر، مزه و رنگ زرد به نان، سوپ، سس، برنج و پودینگ استفاده می شود و در گذشته به عنوان رنگ ژنریک از آن بهره می جستند (148).
کاربردهای فیتوتراپیوتیک این ماده در کل جهان گسترش داشته و به عنوان درمانی مؤثر برای بیماری های مختلف در نظر گرفته می شود و در دهه های اخیر عصاره کلاله زعفران علاقه افزون تری در طب سنتی ایجاد کرده است؛ بسیاری از مطالعات (99, 149-151) علاوه بر تأکید بر پتانسیل های زعفران در کاهش خطر بیماری های جدی، ویژگی های طبی و ضد آلرژیک آن را نشان داده اند.
اثرات ضد التهابی و ضد اکسیدانی ترکیبات زعفران به وسیله شماری از محققان تأیید شده است و علاقه افزونی برای تولید داروهای جدید با عصاره زعفران به وجود آمده است. برخی از نویسندگان زعفران را به عنوان داروی طبی بالقوه در کارآزمایی های بالینی در نظر گرفته اند (126, 152). هرچند مکانیسم های سلولی و مولکولی همچنان در حال تحقیق و بررسی است. اثر ضد التهابی زعفران مطمئناً به اثر آنتی اکسیدانی قوی و از بین برنده رادیکال ها مرتبط است که اساساً وابسته به کروستین و کروسین ها است.
روی به عنوان عنصری با خواص آنتی اکسیدانی قوی و اثرات متعدد در بدن شناخته می شوند. در مقابل مس که به طور نرمال به پروتئین ها متصل می شود، می تواند آزاد شده و ایجاد رادیکال های هیدروکسیل بسیار فعال را کاتالیز کند. جالب است که کمبود مس در مواد غذایی نیز می تواند آسیب پذیری سلولی به آسیب اکسیداتیو را افزایش دهد. نشان داده شده است که برخی از مواد مغذی با مس تداخل کرده و اثرات سلولی آن را تغییر می دهند. مواد آنتی اکسیدان در پیشگیری و درمان بسیاری از بیماری ها از جمله سندرم متابولیک نقش دارند و زعفران ماده ای است که اثرات آنتی اکسیدانی ترکیبات اصلی آن شامل کروسین و کروستین پیشتر توسط محققان نشان داده شده است. با توجه به مکانیسم های ناشناخته سلولی و مولکولی تأثیرگذاری زعفران و اثر آنتی اکسیدانی آن، مطالعه حاضر جهت بررسی اثر احتمالی زعفران بر سطح آنتی اکسیدان هایی از قبیل مس، روی و سوپراکسید دیسموتاز و شناسایی رابطه احتمالی آن ها طراحی و به انجام رسید.
آنالیز داده های حاصل از مطالعه ما نشان داد که سطح روی و سوپراکسید دیسموتاز در افرادی که قرص کروسین دریافت کرده بودند با افرادی که دارونما گرفته بودند، قبل و بعد از مداخله تفاوت نداشت. این در حالی بود که اندازه گیری های سطح مس در گروهی که قرص کروسین دریافت کرده بودند بعد از مداخله بیشتر از مقادیر قبل از مداخله بود، هرچند این اختلاف در گروه شاهد نیز مشاهده گردید و این یافته تأثیرگذاری کروسین زعفران بر سطح مس را زیر سؤال می برد. به ویژه اینکه، آزمون مستقل برای مقایسه مقادیر بعد از مداخله دو گروه مورد و شاهد نشان داد که بین دو گروه تفاوت آماری قابل ملاحظه وجود ندارد. این یافته ها احتمال خطا در اندازه گیری های آزمایشگاهی را در رابطه با سطح مس خون مطرح می سازد.
طبق پایگاه اطلاعات مواد غذایی آمریکا هر 100 گرم کلاله زعفران C. sativus، حدود 1.09 میلی گرم روی دارد، ولی وجود عنصر مس در این ماده گزارش نشده است (87). هرچند ماده ای چون زعفران نه تنها از طریق محتویات خود که از طرق دیگری همچون افزایش جذب یا کاهش دفع مواد دیگر بالقوه می تواند سطح خونی آن را دستخوش تغییر کند و مطالعه حاضر با چنین پیش فرضی به انجام رسید. حتی در مطالعه ای که توسط هلال بیگی و همکاران (153) در سال 1394 در دانشگاه بیرجند انجام شد، مزارع هفت ساله زعفران قابلیت جذب عناصر مس و روی بیشتری نسبت به مزارع یک تا سه ساله داشتند.
مطالعات اخیر نشان داده است که زعفران علاوه بر کاربرد سنتی در پخت و پز و طب سنتی، به صورت بالقوه عاملی ضد سرطان، ضد تومور، سیتوتوکسیک، کاهش دهنده چربی خون، ضد التهابی و افزایش دهنده اکسیژن رسانی است (94, 154, 155). همچنین نشان داده شده که عصاره زعفران سنتز نوکلئیک اسید سلولی را مهار کرد (156). ترکیبات مخصوص زعفران شامل کروسین ها، کروستین، پیکروکروسین و بتا کاروتن است (157)، در حالی که متابولیت های فعال بیولوژیک زعفران عبارتند از کروسین ها و خانواده کارتنوئید های قرمز رنگ محلول در آب که گلیکوزید های ترانس-کروستین بوده و مسئول رنگ زعفران هستند. نشان داده شده است که کروسین و به ویژه کروسین 1، بخش ماژور زعفران را تشکیل می دهد و بعد از آن پیکروکروسین مطرح می شود. اما پیکروکروسین تحت شرایط پایه و بعد از فرآیند خشک سازی به سفرانال تبدیل می شود (158).
مشتقات کروسین و به ویژه کروسین 1 رشد تومور را مهار می کنند، در حالی که سفرانال و کروستین فعالیت آنتی لوکمیک دارند (159). کروستین به عنوان یک آنتی اکسیدان شناخته شده (160) و نشان داده شده است که فعالیت محافظتی علیه هپاتوتوکسیسیته و ژنوتوکسیسیته القا شده به وسیله ROS دارد. ویژگی های آنتی اکسیدان زعفران به صورت in vivo توسط مطالعه Verma و همکاران (161) در سال 1998 بر روی اکسیداسیون لیپوپروتئین مورد بررسی قرار گرفت و محققان به این نتیجه رسیدند که زعفران بالقوه می تواند به عنوان آنتی اکسیدان عمل کند.
با توجه به داده های حاصل از مطالعه ما، به نظر می رسد هیچ یک از عناصر کم مصرف روی و مس و نیز آنزیم سوپراکسید دیسموتاز در جریان اثر آنتی اکسیدانی زعفران ایفای نقش نمی کنند. سوپراکسید دیسموتاز یکی از پاک کننده های رادیکال های آزاد بوده و در بیماری های التهابی حاد یا مزمن نقش کاهنده آسیب اکسیداتیو دارد. در مطالعه که پیشتر توسط Ochiai و همکاران (116) در سال 2004 انجام شد، محققان نشان دادند که فعالیت سوپراکسید دیسموتاز در سلول های فئوکروموسیتوم با تمایز عصبی در موش که از سرم یا گلوکز محروم بودند به 14% کاهش یافت، در حالی که فعالیت این آنزیم در حضور 10 میکروگرم کروسین به 54% نرمال رسید. در نورون ها، SOD از آپوپتوز القا شده توسط رادیکال های آزاد جلوگیری می کند. بنابراین محققان چنین نتیجه گیری کردند که توانایی کروسین در حفظ فعالیت SOD می تواند یکی از اثرات آنتی اکسیدانی آن باشد. نتایج این مطالعه با یافته های مطالعه حاضر تناقض داشت، هرچند، تفاوت های قابل ملاحظه ای در طراحی دو مطالعه وجود داشت: از قبیل بررسی بر روی موش در مطالعه Ochiai و بررسی انسانی در مطالعه حاضر، اضافه کردن کروسین به نمونه خارج شده از بدن در مقابل مصرف خوراکی قرص کروسین در مطالعه ما و در نهایت مقایسه تأثیر آنی کروسین با مقایسه تأثیر مصرف طولانی مدت قرص کروسین (به مدت 8 هفته) در مطالعه حاضر. با توجه به نکات ذکر شده، هرچند تأثیر آزمایشگاهی کروسین بر فعالیت سوپراکسیددیسموتاز شناخته شده است، مطالعه حاضر نشان داد که مصرف خوراکی کروسین در طولانی مدت، اثرات بالینی قابل توجهی بر فعالیت این آنزیم ندارد.
در مطالعه دیگری که توسط Assimopoulou و همکاران (126) در سال 2005 انجام شد، فعالیت پاک کننده رادیکال های آزاد توسط عصاره زعفران به صورت in vitro مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که محلول متانولی عصاره زعفران فعالیت آنتی اکسیدانی قابل توجهی در غلظت بالای 2000 ppm دارد. همچنین کروسین که یک ترکیت کاروتنی بوده و بخش فعال زیستی کروکوس ساتیووس است، فعالیت پاک کنندگی رادیکال و آنتی اکسیدانی قابل ملاحظه ای نشان داد. نتایجی که تأیید کننده یافته های Ochiai و همکاران (116) بود. هر دوی این مطالعات برخلاف مطالعه حاضر به صورت in vitro انجام شده و یافته های آن ها در تناقض با مطالعه ما بود .
مس، روی و آهن، عناصر کمیابی هستند که برای کارکرد آنزیم های متعدد و پروتئین های سلولی دیگر ضروری بوده و در صورت تجمع بیش از حد داخل سلولی توکسیک می شوند (162). توانایی روی برای عقب راندن فرایند های اکسیداتیو برای سال هاست که شناخته شده است.
به طور کلی، مکانیسم آنتی اکسیدانی را می توان به اثرات حاد و مزمن تقسیم کرد. اثرات مزمن شامل مواجهه یک ارگانیسم به روی در طولانی مدت است که منجر به القای مواد دیگری می شود که آنتی اکسیدان نهایی هستند، مانند متالوتیونئین ها. محرومیت مزمن روی عموماً منجر به افزایش حساسیت به برخی استرس های اکسیداتیو می شود. اثر حاد شامل دو مکانیسم است: حفظ پروتئین سولفهیدریل ها یا احیای تولید OH از H2O2 از طریق آنتاگونیسم با فلزات انتقال فعال redox مانند آهن و مس. با وجود اینکه شواهد ویژگی های آنتی اکسیدانی روی در حال تکمیل است، مکانیسم ها همچنان نامشخص هستند. تحقیقات بیشتر می تواند این مکانیسم ها را شناسایی کرده و کاربردهای جدیدی برای این ماده معرفی کنند.
مس یک عنصر کمیاب ضروری است که در مقادیر کم در سلول ها و بافت های متعددی یافت می شوند و بیشترین مقادیر در کبد گزارش شده است (163). یون های مس می توانند در دو فرم اکسیدشده یعنی کوپریک یا احیاشده یعنی کوپروس وجود داشته باشند (164). مس به عنوان کوفاکتور عمل کرده و برای ویژگی های ساختاری و کاتالیتیک آنزیم های مهم متعددی از قبیل سیتوکروم c اکسیداز، تیروزیناز، سوپراکسید دیسموتاز مس-روی (Cu-Zn-SOD) و … مورد نیاز است (165). این آنزیم ها در فرآیند های بیولوژیکی لازم برای رشد، تکامل و بقا ضروری هستند.
با وجود اینکه مس اضافی یک عامل اکسیداتیو و آسیب رساننده سلولی است، کمبود مس می تواند آسیب پذیری سلولی را در مقابل آسیب های اکسیداتیو افزایش دهد (138). در حقیقت کمبود مس دفاع آنتی اکسیدانی سلولی را از طریق کاهش ظرفیت تولید SOD تضعیف می کند و آسیب پذیری را در مقابل آسیب اکسیداتیو DNA افزایش می دهد.
در مطالعه ای، Asri-Rezaei و همکاران (137) گزارش کردند که مصرف دوز غیرمؤثر کروسین اثرات بهبود دهنده روی را بر سطوح خونی روی، گلوکز و انسولین افزایش داد. به علاوه آن ها نشان دادند که دوزهای غیر مؤثر کروسین و روی اثرات بهبودبخشی بر روی سطوح خونی MDA و ظرفیت آنتی اکسیدانی کل دارد. تا به حال مطالعه ای به بررسی اثر مس و روی در جریان اثرات آنتی اکسیدانی زعفران نپرداخته است و مطالعه حاضر اولین مطالعه ای است که این مقوله را ارزیابی کرده است.
هرچند، نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که مصرف طولانی مدت کروسین زعفران به صورت بالینی تغییری در سطح روی و مس خون نمی گذارد. در حقیقت، تا به حال گزارشی مبنی بر تداخل بین کروسین و روی منتشر نشده است، ولی کنش و واکنش هایی بین روی و دیگر عوامل آنتی اکسیدان گزارش شده است. نشان داده شده است که سطوح سرمی پایین ویتامین C و روی می تواند در افزایش خطر ایجاد استرس اکسیداتیو در افراد دیابتی مبتلا به پریودونتیت همراهی داشته باشد (166). به علاوه، Aly و همکاران در سال 2012 اثرات سودمند ترکیب ویتامین E و روی را در کنترل کردن هیپرگلیسمی در رت های دیابتی را مطرح کردند. به علاوه برخی محققان، کنش و واکنش هایی بین کروسین و داروهایی مانند مورفین و مهارکننده های سیکلواکسیژناز گزارش کردند (167, 168).
از نقاط قوت مطالعه حاضر، بررسی برخی فاکتور های مؤثر در مسیر آنتی اکسیدانی سلولی با استفاده از یک کارآزمایی بالینی بود تا اثر مصرف طولانی مدت قرص کروسین را مورد ارزیابی قرار دهد. از محدودیت های مطالعه بررسی این فاکتورها در شرایطی بود که استرس اکسیداتیو وجود نداشت و نقش کروسین در کاهش این استرس با میانجی گری متغیرهای مورد بررسی، قابل ارزیابی نبود.
فصل دهم: نتیجه گیری کلی و پیشنهادات
این نوشته در علمی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.