پایان نامه نقش خانواده در تامین سلامت روان و عوامل موثر در تامین سلامت روان

رشد و بالندگی فردی
رشد و بالندگی فردی
خود پیروی
خود پیروی
روابط مثبت با دیگران
روابط مثبت با دیگران
(شکل1-2الگوی ریف درخصوص سازه بهزیستی
روانشناختی،اقتباس ازتمینی،1384)
شواهد پژوهشی فراوانی وجود دارد که نشان می دهند حوادث نامطبوع زندگی قادرند بهزیستی روانشناختی را تحت تأثیر قرار دهند و مختل کنند و به ایجاد مشکلات روانی مانند افسردگی و اضطراب منجر شوند بر این اساس داشتن فرزند کم توان ذهنی که ماهیتی تقریبا ثابت و تنش زا دارد. می تواند با ایجاد تنیدگی به کاهش بهزیستی روانشناختی منتهی شود. روی بهزیستی روانشناختی نشان داده است مادران دارای فرزند عادی در مؤلفه های خودمختاری، تسلط برمحیط، رشد شخصی و پذیرش خود، نسبت به مادران دارای فرزند کم توان ذهنی وضعیت بهتری دارند، اما در مؤلفه احساس داشتن هدف در زندگی، مادران گروه دوم بهتر بودند. از مشکلاتی که در میان مادران کودکان کم توان ذهنی شیوع دارد، افسردگی است.تحقیقات نشان داده اند که حدود 30 تا 35 درصد مادران این کودکان نمرات بالایی در آزمون های افسردگی دریافت کرده اند و دارای علائم بالینی مربوط به افسردگی هستند. مادران علاوه بر تحمل مشکلات ناشی از مراقبت از کودک کم توان ذهنی، باید با مشکلات مربوط به هزینه های بالای اقتصادی، کاهش روابط اجتماعی با آشنایان و بستگان، احساس گناه از به دنیا آوردن فرزندی مشکل دار و نگرشهای منفی اطرافیان نیز کنار بیایند که این موارد می توانند افسردگی ای ایجاد کنند که ناتوان کننده باشد اما پژوهش ها نشان داده اند که وجود افسردگی والدین، خصوصا مادران، کودکان کم توان ذهنی با متغیرهای مختلفی مانند نوع کم توانی ذهنی داشتن منابع مالی بسنده یا سطح اقتصادی اجتماعی متوسط و بالاتر و حمایت های اجتماعی مناسب ارتباط دارد و متغیرهای فوق، می توانند تأثیر کم توانی ذهنی را تعدیل کنند. بررسی ها حاکی از این بوده اند که افسردگی با برخی از ویژگی ها و صفات شخصیتی، تعدیل می شود(میکائیلی ،1388).
2-1-18-عوامل موثر در تامین سلامت روان:
روان انسان هم تابع عوامل عضوی، روانی و اجتماعی و ارتباط عوامل مذکور با یکدیگر می باشد. به عبارت دیگر محیط طبیعی و محیط انسانی تنظیم کننده سلامت روان است و مقصود از محیط طبیعی عوامل هادی مثل بهداشت، آنان برای حفظ و سلامت روان خود می باید از جهات مختلف روانی دقیقاً تحت کنترل و مراقبت خود و دیگران قرار گیرد.(نجات،1378).
2-1-19-نقش خانواده در تامین سلامت روان:
پایه های ریشه روانی و رفتار اجتماعی کودکان و احساس ایمنی و ارضای عاطفی در سال های نخستین کودکی پایه ریز ی می گردد اولین محیط اجتماعی برای انسان خانواده است که درآن شخصیت هر فرد پایه گذاری می شود و خانواده دو امر مهم را برعهده دارد یکی ساخت فرد به عنوان یک انسان و دیگری انتقال میراث انسانها به نسل بعدی است. درخانواده افراد تشریک مساعی می کنند. تحت تاثیر یکدیگر قرار می گیرند و موجبات نمودپیشرفت شخصیت کلیه افراد در خانواده فراهم می شود. خانواده می بایست کانون گرم و محبت آمیز به وجود آورد و زندگی خود را بر مبنای محبت و پذیرش، احترام متقابل و زندگی مسالمت آمیز بنا کند. زیرا خانه اولیه مرکز آموزش اخلاقی، تربیتی ،اقتصادی، مذهبی،هنری و بهداشتی انسان است، عدم توجه والدین به سالم سازی محیط روانی و عاطفی کودکان و نوجوانان و فقدان روابط مناسب در بیشتر موارد آنان را با کمبود های عاطفی و مشکلات روانی گوناگون روبرو می سازد و احتمال اینکه این کودک در آینده به اختلالات رفتاری و روانی خانواده، انگیزه اصلی آشفتگی های روانی و نشر خوبی های مثل عصیان های جوانی فحشا و اعتیاد دانسته شده است(مفیدی ،1376).
مشکلات زناشویی و سلامت روانی والدین کودکان استثنایی:
تا پایان نیمه اول قرن 20 از تأثیر فرزندان بر رضایت یا عدم رضایت زناشویی صحبتی به میان نبود . امروزه با تأکید بر نقش فرزندان در زندگی ، آنها را عاملی در بروز نارضایتی و اختلافهای زناشویی به شمار می آورند چرا که با تولد و حضور فرزند تغییراتی در کارکرد خانواده ایجاد می شود . (مینوچین 1974 ، ترجمه ثنایی ، 1375).از دیدگاه سیستماتیک،آسیب پذیری در روابط زناشویی والدین کودکان معلول مشهود است تولد هر فرزند معلول می تواند روابط زنا شویی زوجین را کاهش دهد .(کازاک و کریستاکیس1994)
سردی در روابط گاه موجب می شود تا پدر خانواده ساعت فراغت خود را حتی الامکان در خارج از خانه سپری کندو این امر موجب افزایش بار مراقبتی مادر می گردد افزایش فشار برمادر می تواند منجر به در یک در هم گسیختگی خانوادگی گردد (هونت و مارشال ،2002 ).
در پژوهشی که توسط بارنت و بویس (1995)صورت گرفت به بررسی اثرات حضور کودک کم توان ذهنی بر عملکردزنا شویی پرداخته شدو نشان داده شد والدین این کودکان از رضایت زناشویی کمتری برخوردارند و در مراقبت از فرزندانشان صداقت، فداکاری و از خود گذشتگی بیشتری نشان می دهند ودر فعالیتهای اجتماعی مشارکت کمتری دارند. (بارنتو بویس،1995 ؛ به نقل از حجازی 1387).
مسایلی (1387)با مقایسه میزان فشار روانی وسازگاری زنا شویی والدین سه گروه کودکان کم توان ذهنی ،معلول جسمی حرکتی و عادی در گروه سنی 5تا 17 سال شهر اصفهان دریافت که والدین کودکان کم توان ذهنی از سازگاری زناشویی کمتری برخوردار هستند و بین میزان فشار روانی و سازگاری زناشویی آنان همبستگی وجود دارد .به طور کلی خانواده کودک کم توان ذهنی به لحاظ داشتن کودکی متفاوت از سایر کودکان با مشکلات فراوانی در زمینه نگهداری ، آموزش و تربیت آنها روبروست و این مسائل همگی بر والدین فشار وارد می کند که سبب بر هم خوردن آرامش و یکپارچگی خانواده می شود و انطباق و سازگاری آنان را تحت تأثیر قرار می دهد . (علیزاده 1381).اولشانسکی (1962) نشان داده است که والدینی که کودک کم توان دارند از یک عکس العمل روانی به نام اندوه مزمن رنج می برند ، به خصوص اگر کودک دارای ناتوانی عمیق باشد . ( مهرابی زاده و نجاریان ، 1380).
ایسنسن (2007) در زمینه مشکلات تجربه شده توسط والدین کودکان معلول گزارش می دهد خانواده ها تجربه کافی در مورد شرایط فرزندشان ندارند ، مادران به شدت احساس نگرانی دارند و نشان داده شده است که زندگی اجتماعی و زندگی کاری و ارتباطات خانوادگی آنان تحت تأثیر قرار گرفته است . خانواده ها همچنین دارای مشکلات بسیاری می باشند ولی در رابطه سازگاری والدین با فرزند معلولشان بیان می دارد که آنها بعد از تولد کودک معلول مراحلی را تا رسیدن به سازگاری با فرزندشان طی می کند .
در مطالعه دیگری که ایسنسن (2007) در ترکیه بر روی خانواده های دارای کودک معلول در سه گروه فلج مغزی ، کم توان ذهنی ، واوستیم انجام داده است ، نشان می دهد که مراقبت برای کودکان فلج مغزی مشکلات بیشتری در زمینه خوردن غذا ، لباس پوشیدن و بیرون آوردن آن ، دست شویی رفتن ، حمل و نقل و رفت و آمد آنان دارند و از طرفی مراقبت از کودکان معلول مشکل بزرگ مالی برای خانواده فراهم می کند و هر کودک معلول از نظر مالی هزینه بالایی برای خانواده دارد .در خانواده هایی با بیش از یک فرزند استثنایی نسبت به خانواده های تک والدینی به وی‍ژه مادرانی که جدا شده و یا طلاق گر فته اند و یا پدرانی که تنها زندگی می کنند بیشتر از خانواده های دارای یک فرزند استثنایی است ، این آمار نسبت 21% را نشان می دهد وجود چند فرزند استثنایی به اندازه ای فشار بر والدین وارد می کند که موجب شکسته شدن روابط بین آنها می شود . (لاوتون و کویین ، 1998) .والدین در زمینه مراقبت، روان شناختی ،اجتماعی و اقتصادی مشکلات بسیاری را تجربه می نمایند تجر به هایی که اعضای خانواده طی فرایند سازگاری با کودک کودک معلولشان پشت سر می گذرانند با والدینی که فرزند معلول ندارندمتفاوت است وجود کودک استثنایی می تواند موجب تغییر نقش افراد و عملکرد آنان در خانواده شود .(کرنس وسیکلوز،2006).
2-1-20-علم وراثت و مشاوره ژنتیک :
یکی از پیشرفت های چشمگیر روانشناسی طی دهه های اخیر شناسایی و درک اهمیت نقش عوامل ارثی است در واقع وراثت شناسی برای همه علوم زیستی یک زمینه بنیادین به شمار می آید ، علم وراثت فصل مشترک میان زیست و رفتار است و کمک می کند روانشناسی به عنوان علم رفتار ، جایگاهی در علوم زیستی بیابد مشاوره ژنتیک فصل مشترک مهمی علوم رفتاری و ژنتیک است مشاوره که به شیوه غیر رهنمودی و با ارائه اطلاعات به افراد کمک می کند تا باورهای نادرست و نگرانی های خود را کنار بگذارند و هدف آن آگاه ساختن است تا مشاوره .تا این اواخر بیشتر متقاضیان مشاوره ژنتیک والدینی بودند که یک کودک بیمار یا نابهنجار داشتند ولی در حال 0حاضر ژنتیک را اغلب به طور مستقیم به وسیله آزمایش DNA(دروکسی نوکلییک اسید) ارزیابی می کنند ، با شناسایی ژن های بیشتر برای اختلال ها ، مشاوره ژنتیک به طور فزاینده ای به مسائل مربوط به تشخیص پیش بینی و مداخله می پردازد . (پلامین و همکاران ترجمه نیکفر و همکاران ، 1380) .
2-1-21-تعریف مشاوره ژنتیک :
از زمانی که کمیته جامع ژنتیک انسانی آمریکا ، مشاوره ژنتیک را برای رشته تخصصی ژنتیک پزشکی تعریف کرد مدت زیادی نمی گذرد این تعریف که در سال 1974 به چاپ رسید به شرح زیر است :
« مشاوره ژنتیک یک روند ارتباطی است که به مسائل انسانی مربوط به وقوع یاخطر وقوع اختلال ژنتیکی در یک خانواده می پردازد ؛ اقدامی که در این روند به وسیله یک یا چند فرد آموزش دیده صورت می گیرد کمک به فرد یا خانواده است تا :
این نوشته در علمی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.