پایان نامه موانع و مشکلات و اعمال مجرمانه

پس از بیان تأثیر حبس در جلوگیری و یا تکرار جرم در این قسمت به بحث و بررسی دربارۀ نقش حبس در افزایش بزهکاری می‌پردازیم. هر چند زندان مجازات خوب و ارزنده‌ای است، امّا نباید از نظر دور داشت که زندان به شرطی می‌تواند موجبات تنبیه، اصلاح و تربیت بزهکار را فراهم نماید که با شیوه‌های صحیح علمی و فنی اداره گردد و گر نه جز گمراهی محکومین و فساد و آلودگی ثمرۀ دیگری نخواهد داشت. وجود معایب عدیده و تبعات منفی در مجازات زندان باعث گردیده تا از نظر عده‌ای از علمای حقوق جزا، زندان و مجازات حبس نه تنها واقه نگردد بلکه عاملی برای سوق دادن محکومین به تکرار جرم باشد.
این تأثیر گذاری یا به طور مستقیم است یا از طریق آثاری است که از مجازات زندان ناشی می‏شو دو آن آثار در وقوع جرم و یا تکرار جرم نقش اساسی خواهند داشت و بدیهی است که نقش عوامل فردی، عوامل جرمی و متغیرهای زندان در این تأثیر گذاری را نباید نادیده گرفت. اضافه می‌نماید منظور از عوامل فردی، عواملی است که با توجه به شخصیت فرد در تکرار جرم مؤثر واقع می‏شود مثل سن، محل سکونت، وضعیت خانوادگی (تأهل و تجرد، طلاق و ارتباطات خانوادگی )، سواد، اشتغال،… و عوامل جرمی نیز نظیر نوع جرم، کیفیت ارتکاب جرم، شرکت در جرم، سابقه و مدت حبس تحمل شده و… می‌باشد. متغیرهای زندان نیز شامل تفکیک و جداسازی بازداشتی‌ها از محکومین به حبس، جدایی محل گذران محکومیت اطفال از بزرگسالان و جداسازی مجرمین بر اساس نوع جرم ارتکابی و امکانات زندان و مدیریت آن و فراهم آوری امکانات مورد نیاز زندانیان می‌باشد.
1-10-1 گفتار اول – تأثیر حبس در جرم زایی
هرچند که یکی از اهداف اعمال مجازات حبس پیشگیری از وقوع جرم و کاهش جرایم ارتکابی در جامعه می‌باشد، اما این مجازات خود در مواردی موجب افزایش ارتکاب جرم در جامعه می‌گردد که در قسمت ذیل به تأثیر مستقیم این مجازات در جرم زایی می‌پردازیم.
1-10-1-1 آموزش و انتقال جرایم
در اثر معاشرت و اجتماع زندانیان با یکدیگر، شیوه‌های جدید و گوناگون بزهکاری توسط تبهکاران حرفه‌ای و زندانیان با سابقه،به محکومین بی تجربه و زندانیان تازه وارد آموزش و انتقال داده می‏شو دو عملاً هدف اصلاحی کیفر حبس با نتیجه معکوس مواجه می‌گردد. به همین دلیل است که زندان را آموزشگاه بزهکاری و یا دانشگاه جانیان نام نهاده‌اند، زیرا از طریق همین یافته‌های داخل زندان است که زمینۀ بزهکاری مجدد و تکرار جرم پس از خروج از زندان، چه از لحاظ کمیت و چه از لحاظ کیفیت بیشتر و بهتر فراهم می‌گردد.
وجود ارتباط عمیق بین زندانیان و حضور کم‌رنگ و کم تأثیر مدیران و مسئولین زندان در میان زندانیان برای جلوگیری و ممانعت از ایجاد ارتباطات ناسالم میان آن‌ها و ناتوانی در جذب زندانیان به سوی خود با برنامه‌های مفید ارشادی باعث می‌گردد تا زندانی از سایر زندانیان طرق جدید ارتکاب جرم را یاد بگیرد. این آموزش و انتقال جرم به صور گوناگون تغییر در نوع، ارتقاء کیفی جرم و شیوه‌های مناسب ارتکاب جرم، حبس قانونی فرار از مجازات و… تحقق یافته و ظهور می‌یابد.
رمزی کلارک در کتاب خود در فصل « زندان کارخانۀ جنایت » با تشریح بد رفتاری‌ها، بد آموزی ها و مسایل غیر انسانی زندان‌های آمریکا می‌نویسد :« قسمت اعظم جنایات آمریکا در نتیجۀ شرایط غیر انسانی زندان‌ها و شکست ما در اصلاح کسانی که به زندان می‌روند به وجود می‌آید.» نام‌برده با کمک آمار و ارقام رسمی دولت آمریکا چنین نتیجه گیری می‌کند :« مهم‌ترین آمار جنایی، آماری است که نشان می‌دهد 80 درصد جنایات به وسیله مرتکبین تکرار جرم صورت می‌گیرد. چهار پنجم جرایم از طرف کسانی که در نظام عدالت جزایی شناخته شده هستند ارتکاب می‌یابد .»
در بررسی و تحقیق آماری که از بعضی زندان‌های کشور به عمل آمده است، چنین مشاهده شده که فقط 5/8 درصد مرتکبین جرم فروش مواد مخدر برای دومین بار به جرایم دیگر دست یافته‌اند، در صورتی که همۀ مرتکبین جرایم سبک در دومین مرتبه جرایم دیگری شده‌اند .
از این نتایج استفاده می‏شود که کیفر زندان در حبس‌های کوتاه مدت به ویژه اگر در توجه به پرونده شخصیت و تفکیک طبقه بندی زندانیان رعایت دقت و مراقبت لازم و کافی به عمل نیاید، می‌تواند تبعات منفی و آثار زیان‌بار غیر قابل جبرانی داشته باشد. چنانچه در مباحث قبلی نیز اشاره شد، متخصصین امور جزایی معتقدند که برای اینگونه مجرمین نیز نه تنها تأثیری در تقلیل تعدادشان نخواهد داشت بلکه عامل افزایش بزهکاری در سطح جامعه خواهد شد.
علاوه بر این مطابق بررسی‌های معتبر در بعضی موارد، مجازات زندان نه تنها در مقابله با جرایم و تخلفات موفقیت چندانی نداشته و باعث بالا رفتن مقدار آن‌ها شده است، بلکه موجب گردیده است ارتکابشان به نحو جالب و با وضعی تفکر انگیز و باکیفیتی به مراتب بالاتر و سرعتی بیشتر صورت پذیرد. نتیجۀ تحقیقات به عمل آمده در خصوص سرقت و مواد مخدر نشان دهندۀ تغییر و ارتقاء کیفیت جرم در فعالیت بعد پس از اولین دوره‌ی حبس است .
نمونه‌ای بارز از این آموزش جرم و تغییر و افزایش کیفیت ارتکاب جرم در مورد زندانیانی مشاهده می‌گردد که در زمان مرخصی از زندان مرتکب جرم می‌گردد. در خصوص محکومین به جرایم مربوط به مواد مخدر و سرقت این امر ملموس‌تر می‌باشد. به عنوان مثال نزدیک 90 از محکومین به اعدام در خصوص بزه حمل مواد مخدر در اصفهان کسانی بوده‌اند که در زمان مرخصی از زندان مجدداً به ارتکاب این بزه پرداخته‌اند.
در صورتی که کیفیت اولین جرم ارتکابی افراد سابقه دار را بررسی کنیم مشخص می‏شود که معمولاً افراد سابقه دار، ارتکاب اولین جرمشان را از کیفیت پایین شروع کرده‌اند و در زندان تحت تأثیر آموزش‌های سوء جرم ارتکابی از کیفیت و شگرد بالاتر و پیشرفته‌تری برخوردار شده است. با سرعت بیشتری ارتقاء و کیفیت یافته‌اند. تراکم زیاد زندانی در داخل زندان‌ها و بیکار بودن اکثر آن‌ها دو عاملی است تا ارتباطات زندانی‌ها بیشتر و عمیق‌تر گردد و برای وقت گذرانی اعمال مختلفی انجام دهند که یکی از آن‌ها آموزش شیوه‌های جدید ارتکاب جرم است. در تحقیقاتی که به این منظور در اردوگاه اسد آباد اصفهان صورت گرفته است نتایج نشان می‌دهد که ترویج خرده فرهنگ بزهکاری و شگردهای مربوط به مواد مخدر در صدر آموزش‌های دیگر قرار دارد و آموزش حیل سرقت و کلاهبرداری در مراحل بعدی است. به میزانی که در تفکیک و طبقه بندی درون زندان‌ها دقت و توجه بیشتری شود از میزان یادگیری شگردها کاسته شوند.
1-10-1-2 بزهکاری در داخل زندان
اصولاً غرایز و نیازمندی‌های انسان اگر به طریق مشروع و قانونی ارضاء و تأمین نگردد، خود می‌تواند از موجبات بزهکاری شمرده شود. پس تا وقتی‌که نیاز هست مسأله تأمین نیاز باقی است و جلوگیری از ارتکاب جرم یا سایر اعمال انحرافی تنها به صورت تغییر نیازها یا پیدا کردن راه‌های متفاوت برای تأمین آن‌ها ممکن می‌گردد. از جمله نیازمندی‌هایی که در انسان وجود دارد، ارضاء غریزۀ جنسی است که باید تأمین گردد. زندان به دلیل ویژگی‌ها و محدودیت‌هایی که دارد مانع از آن می‏شود که این غریزۀ نهادی به طور طبیعی و مشروع اشباع و ارضاءگردد، در نتیجه سبب بروز انحرافات جنسی در میان زندانیان می‌گردد. هرچند که در زندان‌های کشور برنامه‌های ملاقات خصوصی وجود دارد که زندانیان متأهل می‌توانند در نوبت‌های معین، چند ساعتی را در محل خاص تدارک دیده شده در زندان با همسرانشان ملاقات کنند و به ارضای تمایلات جنسی خود بپردازند ولی این امر با توجه به حجم زندانیان در زندان‌ها و امکانات زندان و موانع و مشکلاتی که در این امر وجود دارد کافی نمی‌باشد همچنین اگر زندان از امکانات و اسباب سرگرمی و تفریحی و ورزشی و اندازه نیاز و قدر لازم برخوردار نباشد، قهراً زمینه بروز ارتکاب اعمال ممنوعه‌ای نظیر قمار و شرط بندی فراهم شده و گسترش خواهد یافت.
چنانچه نیاز معتادین و اعتیاد آن‌ها با درمان صحیح و عکس‌العمل مناسب پاسخ داده نشود، خود موجب ورود مواد مخدر به زندان و مصرف آن می‌گردد و حتی ممکن است به تغییر نیاز منجر شده و سبب انحراف جنسی گردد. «قاتلین به دلیل طولانی بودن محکومیتشان و اینکه عفو شامل آن‌ها نمی‏شود به انحراف کشیده می‌شوند، زیرا در این خلاف هم مسأله سرگرمی مطرح است و هم ارضاء نیازی که به شکل طبیعی قابل دسترسی نیست .» کما اینکه درباره معتادین نیز گفته شده است : « موادی‌ها به دو دلیل به انحراف کشیده می‌شوند : الف) مسأله سرگرم شدن و جایگزین کردن یک وسیله سرگرمی به جای استعمال مواد ب) مجرمین موادی در طول مدت اعتیاد به تدریج غرایز جنسی اشان کم شده و دچار یک نوع رخوت و سستی می‌شوند. بعد از ترک اعتیاد در زندان مجدداً این غرایز خفته در آن‌ها بیدارمی‏شود که نتیجۀ آن انحراف جنسی است .»
ضمن اینکه سایر تخلفات و جرایم ارتکابی داخل زندان نظیر خودزنی،ایراد ضرب و جرح و حتی قتل، سرقت و غیره را تحت تأثیر شرایط و اوضاع و احوال خاص حاکم بر زندان انجام می‌گیرد، نباید از نظر دور داشت.
1-10-1-3 پذیرش ارزش‌های ضد اجتماعی
مجرمین و محکومین بی سابقه و بی تجربه که برای تحصیل مجازات حبس، روانۀ زندان می‌شوند، در شرایط روحی نامساعد ناشی از محیط نامأنوس زندان قرار می‌گیرند و برای اینکه از وضعیت رنج آور رهایی یافته و از انزوا خارج شوند، ناگزیر باید خودشان را با محیط زندان تطبیق دهند. بر این اساس رفته رفته، تمایل و رغبت آنان برای ایجاد ارتباط به سمت کسانی رفت که دارای سابقۀ تبهکاری بیشتری بوده و به دفعات به زندان آمده‌اند و به دلیل حرفه‌ای بودن و شرارت و سابقه‌شان نفوذ و سلطۀ بیشتر بر محیط زندان دارند و به اصطلاح زندانیان رئیس باند می‌باشند. در نتیجه ارزش‌هایی از زندانیان سابقه دار به زندانیان تازه وارد و بی سابقه القا شده و بر آنان حاکم می‏شود ارزش‌های ضد اجتماعی خواهد بود. از آنجائیکه سازمان شخصیت بزهکاران از استحکام و ثبات شدید و قوی برخوردار نیست لذا در مقابل این تهاجم فرهنگی و ضد ارزش‌ها نمی‌توانند مقاومت و پایداری مناسب نشان دهند، بلکه اعتماد متقابل به یکدیگر امر حتمی جماعتی است که با هم در یک محیط به سر می‌برند و ضامن این اعتماد، هنجارهایی است که زندانیان بین خود رواج می‌دهند .
با کسب همین ارزش‌های ضد اجتماعی است که نه تنها قباحت و زشتی اعمال مجرمانه از بین رفته و زایل می‌گردد، بلکه ممکن است این اعتقاد و شکل گیرد که مجازات را نوعی ظلم و ستم بر خودشان تلقی کرده، در نتیجه جرایم ارتکابی را اعمالی تلافی جویانه و انتقامی و کاملاً موجه و اخلاقی بدانند و همین امر سبب پیدایش مکانیسم توجیه گرایی و دلیل تراشی شده و بدبینی به قانون و دستگاه قضایی را به دنبال خواهد داشت. یافته‌های بررسی‌های به عمل آمده درباره زندانیان کشور حکایت از آن دارد که عواملی نظیر تفکیک و طبقه بندی نامناسب زندانیان، اطالۀ دادرسی، برخوردهای غیر اخلاقی و غیر انسانی مراجع انتظامی و محاکم قضایی و به عبارت دیگر عدم رعایت حقوق شهروندی، افزایش سابقه و افزایش بیکاری می‌تواند در ایجاد افزایش حالات فوق‌الذکر مؤثر باشد.
1-10-2 گفتار دوم – تأثیر غیر مستقیم حبس در جرم زایی
علاوه بر تأثیر که مجازات حبس مستقیماً بر جرم زایی ایفا می‌نماید که در گفتار گذشته به اختصار به آن پرداخته شد در مواردی این مجازات به طور غیر مستقیم زمینه‌های ارتکاب جرم را در جامعه پدید می‌آورد. این موراد عبارتند از :

  منبع پایان نامه ارشد درباره مجازاتهای قابل اعمال بر اشخاص حقوقی و جرائم قابل ارتکاب توسط اشخاص حقوقی

این نوشته در علمی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.