پایان نامه اکسیداسیون کربوهیدرات و اکسیداسیون چربی

اصطلاح استرس اکسیداتیو در واقع به عدم تعادل اکسیدانها و آنتی اکسیدانها به نفع اکسیدانها اشاره دارد. افزایش اکسیدانها و رادیکالهای آزاد در بدن در حدی که از ظرفیت آنتی اکسیدانی بدن تجاوز نماید موجب ایجاد استرس اکسیداتیو در بدن میشود.
رادیکال آزاد مولکول های ناپایدار و واکنش زایی هستند که برای رسیدن به پایداری به دنبال جذب الکترون از دیگر مولکول ها می باشند. در بدن این الکترون را از لیپیدها، پروتئین ها، اسیدهای نوکلئیک ها، کربوهیدراتها و یا دیگر مولکولها تامین می گردد. در واقع رادیکال های آزاد سلسله ای از واکنش ها را راه می اندازند و در این مسیر سبب آسیب سلولی و ایجاد بیماریهای مختلف میشوند. ROS ها (گونه های واکنشگر اکسیژن) ، از مهمترین انواع رادیکال های آزاد به شمار می آیند. وقتی ROS ها بیشتر از حد تولید شوند زنجیره ای از واکنش های اکسیداسیون را شروع می کنند که در نهایت منجر به اکسیداسیون کربوهیدرات، چربی، پروتئین و DNA می شوند. لذا محصولات اکسیداسیون چربی ها و پروتئین ها به عنوان بیومارکرهایی از استرس اکسیداتیو اندازه گیری میشوند. از محصولات نهایی اکسیداسیون لیپیدی می توان به مالون دی آلدئید(MDA)، 4-هیدروکسی نوننال (HNE) و 4- اکسی 2- نوننال (ONE) اشاره نمود که از اکسیداسیون اسیدهای چرب بدست می آیند. محصولات پیشرفته اکسیداسیون پروتئین پلاسما (AOPP) نیز از دیگر شاخص های مرتبط با استرس اکسیداتیو است. در شرایط فیزیولوژیک سلولها برای مراقبت از خودشان در برابر آسیب اکسیداتیو از برخی فعالیت های آنتی اکسیدانی شامل آنزیم های آنتی اکسیدانی و آنتی اکسیدانهای غیر آنزیمی استفاده می کنند. اما وقتی که تولید ROS ها افزایش یابد موجب اختلال در تعادل بین اکسیدان ها و آنتی اکسیدانها و نهایتا منجر به یک وضعیت پرو-اکسیداتیو می شود. این عدم خنثی شدن اکسیدانها توسط آنتی اکسیدانها و پیش رفت تعادل بین اکسیدانها و آنتی اکسیدانها به سمت اکسیدان ها را استرس اکسیداتیو نامند که در توسعه بسیاری از بیماری ها از جمله سرطانها، آترواسکلروز، بیماری های نورودژنراتیو، عفونتها، بیماری های التهابی مزمن، دیابت و بیماری اتوایمیون نقش دارد (50).
برخی از مطالعات قبلی یک ارتباط قوی بین سندرم متابولیک و استرس اکسیداتیو را یافته اند. شواهد علمی حاکی از ارتباط استرس اکسیداتیو با اجزای سندرم متابولیک از جمله هیپرگلایسمی و دیابت، پرفشاری خون، چاقی و دیس لیپیدمی می باشند (50).
مهم ترین جزء ROS ها، آنیون سوپراکسید است که توسط NADPH اکسیداز تولید میشود. تولیدNO در بدن بطور طبیعی بیش از تولید سوپراکسید است. در شرایط استرس اکسیداتیو وقتی سوپر اکسید از تولید NO فزونی یابد در نتیجه سوپر اکسید NO را اکسید میکند و منجر به تولید پر اکسی نیتریت می شود و زنجیره ای از تولید رادیکال های آزاد شروع می شود که در نهایت منجر به اکسیداسیون کربوهیدرات، چربی و پروتئین می گردد. اما ارکان سندرم متابولیک شامل چاقی و افزایش قند خون منجر به افزایش تولید ROS ها و محصولات نهایی اکسیداسیون می گردد.
محصولات نهایی پراکسیداسیون لیپیدی که مالون دی آلدئید(MDA)، 4-هیدروکسی نوننال (HNE) و 4- اکسی 2-نوننال (ONE) هستند از اکسیداسیون اسیدهای چرب چند غیر اشباع بدست می آیند. مشابه آن اکسیداسیون پروتئین ها و تولید محصولات پیش رفته اکسیداسیون پروتئین ها( AOPP) نیز صورت میگیرد. در فرآیند اکسیداسیون پروتئین ها، گروه های کربونیل در پروتئین ها از مسیرهای اکسیداتیو متعددی از جمله اکسیداسیون مستقیم زنجیره های جانبی لیزین، آرژنین، پرولین و ترئونین توسط ROS، و یا توسط برخی ترکیبات واکنش گر )نظیر کتو آمین ها، کتو آلدئید ها، MDA، HNE و (ONE ایجاد می شوند. اما یافته های مطالعات قبلی حاکی از افزایش سطوح محصولات حاصل از استرس اکسیداتیو (مانند AOPP و MDA و دیگر موارد) در عارضه سندرم متابولیک بوده اند (50). ارتباط اجزای سندرم متابولیک با استرس اکسیداتیو را به طور خلاصه در شکل 1-2 مشاهده می کنیم (50).
شکل 1-2 ارتباط اجزای سندرم متابولیک با استرس اکسیداتیو. O2: آنیون سوپراکسید ؛ NO: نیتریک اکساید ; ONOO: پراکسی نیتریت؛ ROS : گونه های اکسیژن واکنش زا؛ eNOS: سنتز اندوتلیالی نیتریک اکساید؛ MDA: مالون دی آلدئید؛ HNE: 4-هیدروکسی نونئال؛ ONE: 4-اکسی 2-نونئال؛ AOPPS: محصولات پیش رفته اکسیداسیون پروتئین؛ ALEs: محصولات پیش رفته و نهایی اکسیداسیون لیپیدی؛ SOD: سوپراکسید دسموتاز؛ GSH-Px:گلوتاتیون پراکسیداز و TAS: وضعیت آنتی اکسیدانی تام.
1- 6. درمان سندرم متابولیک
اولین خط درمان سندرم متابولیک شامل تغییرات درمانی در سبک زندگی، با هدف افزایش فعالیت فیزیکی، اصلاح رژیم غذایی و کاهش وزن است. هنوز مشخص نشده است که فعالیت فیزیکی و محدودیت دریافت کالری می‌تواند از ابتلا به دیابت پیشگیری کند ولی اثرات مثبتی بر میزان چربی خون، آرترواسکلروز و نقایص مربوط به دیواره عروقی داشته است. اخیراً منابع بر اهمیت کنترل و درمان افزایش فشارخون تأکید دارند، زیرا معتقدند که با پایین آمدن فشارخون سایر عوامل خطر نیز کاهش می‌یابد (52-56).
شواهد مبنی بر این است که عوامل خطری همچون فشارخون بالا و دیابت که مسبب اختلالات پیچیده‌تری هستند، بیشتر کنترل می‌شوند. حدس زده می‌شود که شیوع بالای سندرم متابولیک در بین جمعیت ایرانی به دلیل شیوع بالای هیپر تری-گلیسیریدمی باشد که به‌طور طبیعی علائم خاصی ندارد و بنابراین کمتر درمان می‌شود (52).
مطالعات توافق دارند که هدف از درمان سندرم متابولیک کاهش بروز بیماری‌های آرترواسکلروتیک است. اگرچه اصلاح شیوه‌ی زندگی (کاهش وزن، ورزش و فعالیت فیزیکی منظم) ازجمله مداخلات دارویی مؤثر در درمان این اختلال می‌باشند، اما در برخی موارد اصلاح شیوه زندگی به‌تنهایی در کنترل این اختلال موفق نبوده و نیاز به درمان‌های دارویی به‌منظور کنترل عوامل خطرساز نیز ضروری به نظر می‌رسد. درمان‌های رایج برای درمان بیماران مبتلا به سندرم متابولیک استفاده از داروهای خاصی مانند استاتین¬ها، فیبرات¬ها، متفورمین و تیازولیدیندازها است (40).
همچنین یکی از درمان‌های احتمالی سندرم متابولیک می‌تواند کمک گرفتن از طب سنتی و استفاده از مواد گیاهی باشد. افرادی که رژیم گیاهخواری دارند در مقایسه با افراد غیر گیاهخوار، چاقی ندارند و سطح کلسترول تام و LDL پلاسما بسیار پایین‌تر و اسیدهای چرب اشباع‌نشده پلاسما بالاتر است. علاوه بر این سطح بالاتری از ترکیبات محافظت‌کننده با فعالیت آنتی اسکلروتیک مانند از قبیل آنتی¬اکسیدان¬ها، در افراد گیاهخوار دیده شده است. در مطالعه LHT در گروه گیاهخوار کاهش قابل‌توجهی در کلسترول تام، LDL، همچنین در دفعات، مدت و شدت آنژین و برگشت ضایعات آترواسکلروز دیده شده است (57, 58).
یکی از گیاهانی که می‌تواند به‌منظور پیشگیری از عوارض فوق موردتوجه قرار گیرد، زعفران و ماده مؤثره استخراج‌شده از آن یعنی کروسین است.
فصل دوم: آشنایی با زعفران
2- 1. واژه شناسی
زَعفَران، زعفران خوراکی یا زرپران با نام علمی Crocus sativus گیاهی است از تیره‌ی زنبقیان، سرده زعفران که در کشور های تولید کننده از آن به عنوان طلای سرخ یا طلای کویر یاد می شود. این گیاه گران ترین رستنی کاشت شده در جهان است (59). در لغتنامه ریشه‌شناسی آمده‌است که واژه زعفران از طریق زبان عربی به زبان‌های دیگر راه یافته و اصل ریشه آن نامعلوم است. اما در حقیقت، ریشه این واژه به پارسی باستان و به سانسکریت برمی گردد و درشاهنامه نیز با تلفظ زعفران آمده‌است. این واژه در متون عربی سابقه کمتری از زبان فارسی دارد و متون عربی که واژه زعفران را بکار برده‌اند به کتب ایرانیانی مانند ابوعلی سینا و رازی برمی گردد. گیاه زعفران بومی ایران و هند است و در هیچ کشور عربی بصورت طبیعی نمی‌روید. در انگلیسی، واژه Saffron از عبارت فرانسوی Safran منشأ گرفته است که از لغت لاتین safranum و آن هم از لغت عربی الزعفران به معنی “زرد” آمده است (60, 61). اما این لغت از واژه فارسی باستانی کُرکُم که توسط مردمان ساکن کوه های زاگرس استفاده می شد، متفاوت است. این واژه در فارسی میانه به صورت کورکوم (kurkum) تلفظ می‌شد. در زبان ترکی زفرون (زفرو)، در اسپانیایی azafrán، در ایتالیایی zaferano و به هندی zuffron تلفظ می‌شود.
2- 2. ویژگی های عمومی
زعفران گیاهی کوچک و چند ساله به ارتفاع ۱۰ تا ۳۰ سانتی‌متر است. بخش های زیرزمینی این گیاه شامل پیاز یا ساقه پیازمانند گیاه را می توان برای تولید گیاه جدید استفاده نمود، زیرا این گیان تکثیر دانه ای ندارد. از وسط پیاز و یا قاعده ساقه، تعدادی برگ باریک و دراز خارج می‌شوند. از وسط برگ‌ها، ساقه گلدار خارج شده که به یک تا هفت گل منتهی می‌شود. گل‌ها دارای ۶ گلبرگ بنفش رنگ هستند که ممکن است در بعضی واریته‌ها به رنگ گلی یا ارغوانی باشند (شکل 2-1).
شکل 2-1. یک گل گیاه زعفران در شهرستان گناباد
ویژگی جالب توجه گل های رنگی زعفران سه کلاله با طول 25 تا 30 میلی متری است که از گلبرگ ها خارج می شود. قسمت مورد استفاده این گیاه، انتهای خامه و کلاله سه شاخه است که به نام زعفران مشهور است و دارای بوی معطر با طعم کمی تلخ می‌باشد. سه پرچم زرد گیاه حاوی ترکیبات فعال نبوده و معمولاً جمع آوری نمی شوند. به نظر می رسد که گونه های کاشته شده به صورت یک هیبرید طبیعی منشأ گرفته اند، زیرا به خاطر کلاله های طویل تر انتخاب شده و این روش از قدیم الایام ادامه داشته است. برای به دست آوردن فقط یک پوند کلاله به 36000 گل زعفران نیاز است (62-64). همچنین یک کارگر باید ۴۰ ساعت کار کند تا 150000 گل را بچیند. بیش از 200000 کلاله خشک که از حدود 70000 گل به دست می آید، 500 گرم زعفران خالص می دهد که قیمت آن در بازار آمریکا به ازای هر اونس زعفران حدود 30 دلار است (65) (شکل 2-2).
شکل 2-2. برداشت زعفران در شهرستان تربت حیدریه، خراسان رضوی
2- 3. ریخت شناسی
از لحاظ ریخت‌شناسی، دسته‌بندی زعفران از طریق مشخصه‌ها و ریخت برگ، کلاله، خامه، گلبرگ، کاسبرگ، پیاز (سوخ) و چمچه آن انجام می‌گیرد (62) (شکل 2- 1).
مشخصات برگ: برگ زعفران معمولاً از ۱سانتی‌متر تا۴ سانتی‌متر می‌باشد، زعفران برگ‌های نوک تیز دارد که روی آنها تیره‌تر و زیر شان روشنتر است. شدت این تفاوت در گونه‌های مختلف متفاوت می‌باشد. ضخامت برگ هم ممکن است در ارقام مختلف زعفران مانند خزری، زاگرسی، سفید، بنفش، زیبا و جوقاسم کم یا زیاد باشد.
کلاله: رنگ کلاله که به میزان کارتنویید و لیکوپن موجود در آن بستگی دارد، از قرمز پررنگ تا نارنجی کمرنگ دیده شده‌است. کلاله سه‌شاخه‌است و اندازه آن نسبت به خامه که تعداد آن نیز سه عدد می‌باشد، متفاوت است. ممکن است بلندتر، کوتاه‌تر، و برابر با آن باشد. همچنین طول آن نسبت به گلبرگ‌ها نیز متفاوت است. در ایران همه گونه‌های مختلف بلندتر، کوتاه‌تر و تا اندازه‌ای برابر زعفران وجود دارند. لبه کلاله در انتهای آن حالت چین‌خورده دارد که در برخی ارقام زعفران بسیار بیشتر دیده می‌شود. عرض دهانه آن نیز بستگی به گونه‌های آن از پهن تا نازک می‌باشد. رنگ لبه انتهایی کلاله دارای رگه سفیدی است که بسته به گونه‌های متفاوت، می‌تواند کم یا زیاد باشد.
خامه: زردرنگ است که در برخی گونه‌ها مانند زعفران خزری بسیار پررنگ و در گونه‌هایی دیگر مانند زعفران زاگرسی کمرنگ تر می‌باشد. این تفاوت رنگ به نسبت کارتنویید موجود در آن‌گونه بستگی دارد.
گلبرگ/کاسبرگ: هر کدام ۳ تا و ضخامت آنها نیز می‌تواند کم تا زیاد باشد.
این نوشته در علمی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.