جستجوی مقالات فارسی – منزلت اهل‌بیت (علیهم السلام) در نگاه ابن‌حنبل و ابن‌تیمیه- قسمت ۴۰

مبارکفوری نیز توجیه مشابهی دارد:
اولین نماز گزار در اسلام علی بود. اولین کسی که اسلام آورد علی بود. بعضی اهل علم می‌گویند اولین مرد از مسلمانان ابوبکر بود و علی ‌ایمان آورد در حالی که پسری هشت ساله بود و اولین زن مسلمان خدیجه بود[۸۲۸]
اشعری از متکلمین متقدم و مورد احترام و مرجع فکر کلامی ‌اهل‌سنت، در توصیف حضرت علی (علیه السلام) می‌نویسد: «هو امیرالمومنین علی بن‌ ابی طالب بن ‌هاشم بن ‌عم رسول الله (صلی الله علیه و آله) اول الناس اسلاما فی قول بعض اهل العلم». [۸۲۹]
ابن‌تیمیه در مجادله‌ای بی حاصل و صرفا برای تقابل با تفکر شیعیان و تفضیل شیخین می‌نویسد: «قبول نداریم که علی عالمتر و حافظ تر به کتاب و سنت ‌از ابوبکر و عمر بود بلکه آن دو عالمتر بودند».[۸۳۰]
او در استمرار روش تفریطی و ناحق ادعا می‌کند: «فضایل ثابت شده برای علی بین او و دیگران مشترک بود برخلاف فضایل ابوبکر و عمر که مخصوص آنها بود». [۸۳۱]
سپس برای ادعای خود می‌افزاید:
همه می‌دانند که مقدم بودن ابوبکر و عمر به‌خاطر فضایلی است که کسی با آنها مشترک نیست. نه عثمان و نه فرد دیگری با آنان در ‌این فضایل مشارکت ندارند. در صدر اسلام‌ این امر مورد توافق همه بود البته اقوال نادری بر خلاف بود که قابل اعتنا نیست[۸۳۲]
برخلاف‌این ادعای ابن‌تیمیه، اهل معرفه بالحدیث از اهل‌سنت‌ معتقد به متفرد بودن علی (علیه السلام) در خصالی هستند که دیگران فاقد آن می‌باشند.
بلاذری از اعلام قرن سوم بر خلاف نظر ابن‌تیمیه، اعلمیت علی (علیه السلام) را به دیگران تایید می‌کند: «اعلم اهل المدینه بالفرائض علی بن‌ ابی طالب». [۸۳۳]
ا‌بن‌عباس‌ چهار خصلت انحصاری برای علی (علیه السلام) ذکر می‌کند که در دیگران نیست:
اولین فرد از عرب و عجم است که با رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نماز خواند. او کسی است که در نبرد‌های رویاروی با دشمنان پرچم پیامبر (صلی الله علیه و آله) در دستش بود. علی همان است که با پیامبر (صلی الله علیه و آله) صبورانه همراه بود در روزی که غیر او فرار می‌کردند و او کسی است که پیامبر (صلی الله علیه و آله) را غسل داد و در درون قبر قرار داد[۸۳۴]
اشعری بدون مبالغه در مورد فردی خاص، از تمام خلفای راشدین با احترام یکسان تجلیل می‌نماید و کسی را با چهار نفر خلیفه راشد در فضل برابر نمی‌داند. [۸۳۵]
ابن‌تیمیه در برخی ادعاهای خود بدون مستند حرف می‌زند و برای فرار از پیامدهای ادعای خود از اموری مثل شاذ و نادر استفاده می‌کند که رافع اشکال ادعایش نیست. نه تنها در صدر اول افراد بزرگی از صحابه همانند سلمان و ابوذر و مقداد و عمار و. . . بودند که علی (علیه السلام) را مقدم بر تمام صحابه تلقی می‌کردند، بلکه در اعصار بعد نیز اندیشمندانی از اهل‌سنت‌ با توجه به‌نصوص فراوان بر این نکته صحه گذاشته‌اند.
حسکانی از مفسرین بزرگ اهل‌سنت ‌در قرن پنجم که به زمان سلف از ابن‌تیمیه و اتباع او نزدیکتر است، از جمله آن افراد است که در فضل تقدم علی (علیه السلام) بر دیگران تردیدی از خود بروز نمی‌دهد. به نمونه‌هایی از استظهارات‌ ایشان اشاره می‌کنیم. او از ابی لیلا نقل می‌کند در مورد علی هشتاد‌آیه برگزیده نازل شده است که کسی در این امت شریک آن نیست. [۸۳۶]
«مجاهد می‌گوید در قرآن‌آیه‌ای نازل نشده است الا‌ اینکه علی در صدر آن قرار دارد». [۸۳۷]
باز همو می‌گوید: «در مورد علی هفتاد ‌آیه نازل شده که کسی با او در آن شریک نیست». [۸۳۸]
«ا‌بن‌عباس‌ می‌گوید در مورد کسی به‌اندازه علی‌آیه نازل نشده است». [۸۳۹]
«عائشه می‌گوید علی اعلم اصحاب محمد (صلی الله علیه و آله) به آنچه بر محمد (صلی الله علیه و آله) نازل شد، بود»‏. [۸۴۰]
عبد الملک ابن ابی سلیمان می‌گوید: «به عطا گفتم ‌آیا در میان اصحاب محمد (صلی الله علیه و آله) کسی عالمتر از علی وجود دارد؟ در پاسخ گفت: نه به‌خدا من کسی را نمی‌شناسم». [۸۴۱]
جمله معنی داری از احمد بن ‌حنبل نقل شده است که همتایی احدی را با علی (علیه السلام) به‌صورت مطلق نفی می‌کند.
عبدالله بن احمد گفت، شنیدم که پدرم می‌گفت: «مطابق سندهای صحیح هیچ یک از صحابه از جهت فضیلت، دارای آنچه که درباره علی گفته شده، نیستند». [۸۴۲]
ابن‌مردویه در کتاب مناقب به اعلمیت علی (علیه السلام) نسبت به دیگران تصریح می‌کند: «علی اعلم الناس بالله». [۸۴۳]
روایت «انا مدینه العلم و علی بابها» مورد تایید صاحب الاستیعاب است. [۸۴۴]
این روایت که بر نشر علم نبوی (صلی الله علیه و آله) از طریق سر سلسله اهل‌بیت (علیهم السلام) و اشراب جامعه از آن طریق دلالت دارد، مورد تایید اهل معرفت به حدیث از جهان اهل‌سنت‌ است. [۸۴۵]
صاحب ینابیع الموده روایت «انا مدینه العلم و علی بابها» را که مشیر به یک فضیلت انحصاری است مورد تایید قرار می‌دهد. [۸۴۶]
متقی هندی در کنز العمال ضمن تایید حدیث «انا مدینه العلم و علی بابها»، [۸۴۷] از قول نبی اکرم (صلی الله علیه و آله) نقل می‌کند: «علی باب علمی ‌و مبین لامتی، حبَه ‌ایمان و بغضه نفاق و النظر الیه رافه». [۸۴۸]
مبارکفوری حدیث باب علم پیامبر (صلی الله علیه و آله) را با عبارت دیگر که مشیر به همان منزلت علی (علیه السلام) است نقل می‌کند: قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): «انا دار الحکمه و علی بابها». [۸۴۹]
ابن‌تیمیه در نقد آرای ابن مطهر حلی ضمن نقل روایت علی (علیه السلام) با عنوان سلونی قبل ان تفقدونی، با دو رویکرد با روایت برخورد می‌نماید:
۱- پذیرش و توجیه با ‌این پیش فرض اثبات نشده که اکثر اهل کوفه بر خلاف اهل مدینه جاهل بودند و پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) را درک نکرده بودند [۸۵۰] لذا بیان ‌این مطلب در بین جهال چندان مهم نیست.
۲- انکار حدیث با‌این توجیه که در مفاد آن حکم به یهود و نصارا مطابق کتاب خودشان آمده است و علی (علیه السلام) اجل از‌ این است که حکم آنان را بدون توجه به قرآن مطابق کتاب خودشان دهد.
در پاسخ ‌این ادعا بیان چند نکته ضروری است:
۱- تعداد زیادی از ساکنین کوفه از صحابه‌ای بودند که پیامبر (صلی الله علیه و آله) را درک نموده و از تعلیمات مستقیم حضرت بهره مند شده بودند.
۲- تمام افراد ساکن مدینه بهره وافی از تعالیم پیامبر (صلی الله علیه و آله) نبردند و هشدار‌های معنی دار قرآن وعمل کرد بعدی عده‌ای، ادعای فوق را به اثبات رساند.
۳- سیاق و مفاد روایات متعدد منقول در کتب اهل‌سنت‌ که ناظر به‌تصدیق مطلب فوق از جانب صحابه می‌باشد، خلاف برداشت ابن‌تیمیه است. محمد بن ‌فضیل می‌گوید از ابن‌شبرمه شنیدم که مکرر می‌گفت: «کسی بر فراز منبر جمله «سَلُونِی عَمَّا بَیْنَ اللَّوْحَیْنِ» را جز علی بن‌ ابی طالب نگفت». [۸۵۱]
علقمه پسر قیس گفت:
علی (علیه السلام) فرمود: «سَلُونِی یَا أَهْلَ الْکُوفَهِ قَبْلَ أَنْ لَا تَسْأَلُونِّی» و افزود به خدایی که جانم در ید قدرت اوست‌آیه‌ای نازل نشد مگر‌اینکه من به زمان و موضوع آن و این که در صحرا یا کوه، در حرکت یا در حال سکونت و استقرار پیامبر (صلی الله علیه و آله) نازل شده است، از همه بیشتر عالم بودم[۸۵۲]
مفاد حدیث از طرق مختلف و با راویان گوناگون نقل شده است[۸۵۳]،. [۸۵۴]

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است