مقاله علمی با منبع : منزلت اهل‌بیت (علیهم السلام) در نگاه ابن‌حنبل و ابن‌تیمیه- قسمت ۲۴

حدیث بشارت منزلت والای اهل‌بیت (علیهم السلام) و اهل کسا از سوی جبرئیل در سنن ترمذی هم نقل شده است که نشانه فخامت شان و عظمت منزلت اهل‌بیت (علیهم السلام) است. [۴۳۴]
نزول فرشته برای خبر دادن جایگاه اهل‌بیت (علیهم السلام) نمایان گر اهمیت موضوع و عظمت شان و منزلت والای اهل‌بیت (علیهم السلام) است و در این مورد کسی با آنها هم تراز نیست.
مفاد روایت با اضافه‌ای در مورد فضیلت علی (علیه السلام) در سنن ابن‌ماجه از قول ا‌بن‌عمر نقل شده است. [۴۳۵]
۲۹- جانبازی و‌ایثار برای تکمیل رسالت:
مراحل اولیه شکل گیری اسلام و تکوین جامعه دینی با دشواریهای متعددی روبرو بود و از زمانی که مشرکین متوجه عظمت و خطر اسلام برای انگاره‌های مرسوم و منافع اقتصادی و موقعیت اجتماعی خود شدند، به‌صورت جدی کمر به هدم اسلام نو پا بستند. در این چالش نقاط عطفی وجود دارد که سر نوشت ‌آینده اسلام را رقم زده است و یکی از آنها ماجرای لیله المبیت است. هجرت مخفیانه پیامبر (صلی الله علیه و آله) از مکه و داوطلب شدن علی (علیه السلام) برای خفتن در بسترحضرت به‌عنوان سپر بلای ایشان و خنثی شدن نقشه سهمگین و متحد قریش،‌آینده و سرنوشت تاریخی اسلام را به‌کلی تغییر داد.
ا‌بن‌عباس‌ در مورد‌آیه «و اذ یمکر بک الذین کفروا لیثبتوک. . . »: یاد کن هنگامی ‌را که کافران در باره تو نیرنگ کردند تا تو را بکشند یا به بند بکشند. . . [۴۳۶] گفت:
قریش شبی در مکه به مشورت نشستند. برخی پیشنهاد دادند: وقتی صبح شد او (رسول خدا) را به بند بکشید، عده‌ای گفتند: او را بکشید و عده‌ای نیز نظر به اخراج ‌ایشان داشتند، خداوند پیامبرش (صلی الله علیه و آله) را از توطئه قریش مطلع کرد، علی به‌جای او در بستر خوابید و پیامبر (صلی الله علیه و آله) از مکه خارج شد و در غاری پناه گرفت و مشرکین تا صبح به امید قتل پیامبر (صلی الله علیه و آله) در انتظار نشستند، در بستر علی را دیدند و خدا کیدشان را خنثی نمود. . . [۴۳۷]
فصل سوم:
بازخوانی جایگاه اهلبیت(علیهم السلام) به قرائت ابن‌تیمیه
تقی الدین احمد بن‌تیمیه حرانی دمشقی (۷۲۸-۶۶۱) از اندیشمندان حنبلی قرن هفتم و هشتم هجری قمری بود. او از شخصیتهای جنجالی است که در عصر و زمان خود و در اعصار بعد قضاوتهای متعارضی را نسبت به خود برانگیخته است. واکنش سلبی به او محدود به مخالفین مذهبی نیست بلکه هم مسلکان فقهی و کلامی‌ وی نیز در مواردی نسبت به او نظر مساعدی ندارند. او فردی پر نویس و جسور بود و نظراتش را بدون توجه به واکنش دیگران بی‌پروا بیان می‌کرد.
در کتاب فرهنگ اعلام تاریخ اسلام از او با عنوان فقیه پر آوازه حنبلی متولد حران و مقیم دمشق یاد شده است که از ۳۰۰ تا ۵۰۰ کتاب به او منسوب می‌باشد. [۴۳۸]
۱-موضع ابن‌تیمیه در منزلت اهل‌بیت (علیهم السلام) از منظر علما و محققین:
اندیشمندان اسلامی ‌در مورد دیدگاه ابن‌تیمیه در مورد اهل‌بیت (علیهم السلام) دو تفسیر متفاوت و متغایر دارند:
۱- عده‌ای او را مخالف اهل‌بیت (علیهم السلام) و تنقیصی و حتی ناصبی معرفی می‌کنند که علاوه بر کاستن تعمدی از شان واقعی آنها نسبت به آن حضرات بی‌ادبی نموده و سخنان جسارت آمیز دارد.
ابن‌حجر عسقلانی، محمود صبیح، صائب بن عبدالحمید، عبدالله هروی، حسن سقاف و. . . طرفدار‌این نظر هستند.
۲- عده‌ای معتقدند ابن‌تیمیه نه تنها مخالف اهل‌بیت (علیهم السلام) نبوده است بلکه نگاه تجلیلی به اهل‌بیت (علیهم السلام) دارد.
خالد عبدالقادر، القضیبی، القرموشی و. . . طرفدار‌این نظریه‌اند.
تفصیل دیدگاه‌ها در بحث پیشینه تحقیق در ذیل مقدمه گذشت.
۲-ابن‌تیمیه و اهل‌بیت (علیهم السلام):
افکار ابن‌تیمیه در دو بخش قابل بررسی است:
۱- با توجه به نصوص فراوان جوامع حدیثی اهل‌سنت، ابن‌تیمیه به‌منزلت والا و شان عظیم اهل‌بیت (علیهم السلام) همانند محققین معروف و محدثین به‌نام اهل‌سنت‌ معترف است.
در این مورد او همانند سلف خود ابن‌حنبل که از اصحاب حدیث است عمل نموده است.
۲- برخی روایتهای منقول در فضایل اهل‌بیت (علیهم السلام) را تکذیب می‌کند یا به‌صورت ناروا در سند آنها مناقشه می‌نماید و یا تاویل‌های نادرست و غیر قابل قبول ارائه می‌دهد که بر خلاف روش مرسوم سلف از محدثین اهل‌سنت‌ همانند ابن‌حنبل است.
۳-فضائل اهل‌بیت (علیهم السلام) در اندیشه ابن‌تیمیه:
فضای کتاب حقوق آل البیت و مجموع فتاوی متفاوت از برخی فقرات منهاج السنه است. منهاج السنه حوالی سال ۷۱۰ یعنی در هنگام سفر به مصر نوشته شده است. در این دو اثر و بخشهای زیادی از کتاب منهاج السنه کمتر به مباحث مناقشه‌ای پرداخته شده است و همانند دیگر کتب اهل‌سنت‌ و ابن‌حنبل احترام اهل‌بیت (علیهم السلام) لازم شمرده شده و ادله آن ذکر گردیده است. در کتاب منهاج السنه بنای جدلی ابن‌تیمیه مردود دانستن هر آن چیزی است که از معتقدات شیعیان محسوب می‌شود.‌این روش سلبی غیر منعطف و غیر منصفانه موجب قضاوتهای نابجا در مورد شیعیان و تفریط‌های موردی در مورد اهل‌بیت (علیهم السلام) شده است. با‌ این وجود در کتاب منهاج السنه هم فضائل اهل‌بیت (علیهم السلام) به‌فراوانی ذکر شده است.
در ‌این قسمت همانند فصل قبل نگاه تثبیتی و اجلالی ابن‌تیمیه در مورد اهل‌بیت (علیهم السلام) از کتب متعدد‌ایشان در ۱۳ عنوان با محوریت کتاب منهاج السنه و حقوق آل البیت و مجموع فتاوی استخراج و طبقه بندی شده و با روش تحلیل و انتقاد توضیح داده می‌شود. عناوین استقصایی در ‌این فصل کمتر از فصل قبل یعنی نگاه ابن‌حنبل به اهل‌بیت (علیهم السلام) است اما ابن‌تیمیه به‌دلیل ورود تفصیلی به مباحث و توضیح مراد خود، نسبت به سکوت ابن‌حنبل در مورد روایتهای منقول روش مناسبتری را اتخاذ نموده است. بررسی ‌این تحقیق نشان می‌دهد که در موارد متعددی ابن‌تیمیه در بیان مناقب اهل‌بیت (علیهم السلام) قوی تر و مستحکم تر از ابن‌حنبل وارد بحث شده است.
۱-۳- وجوب شرعی حب اهل‌بیت (علیهم السلام):
ابن‌تیمیه محبت اهل‌بیت (علیهم السلام) را واجب قرآنی به‌امر الهی می‌داند.
بر اساس نگاه تجلیلی او و همفکرانش، محبت و موالات اهل‌بیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) به‌حکمایه «قل لا اسئلکم اجرا الا الموده فی القربی»[۴۳۹] بر مسلمانان واجب است. [۴۴۰] وجوب محبت به رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به اهل‌بیتش سرایت کرده است. [۴۴۱]
او می‌نویسد: «می‌پذیریم که دوستی و محبت علی واجب است». [۴۴۲]
ابن‌تیمیه در خصوص جایگاه بی‌بدیل فاطمه (سلام الله علیها) و محبوبیت‌ایشان در نزد خلیفه اول می‌نویسد: «ابوبکر بیشترین محبت را به فاطمه ابراز و احترام او را مراعات می‌کرد». [۴۴۳]
پیامبر (صلی الله علیه و آله) در مورد حسن بن علی فرموده است: «اللهم انی احبه فاحبه و احب من یحبه». [۴۴۴]
او در جایی اظهار نظر می کند:
از راه‌های درست و قابل قبول نقل شده است که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) در مورد اهل‌بیتش فرمود: قسم به کسی که جانم در کف قدرت او است، کسی وارد بهشت نمی‌شود مگر ‌اینکه شما را به‌خاطر من دوست بدارد.[۴۴۵]
ابن‌تیمیه بعد از ذکر ‌این مطلب ادامه می‌دهد:
خدا ما را امر کرده است که به‌آل پیامبر (صلی الله علیه و آله) درود بفرستیم و آنان را از خوردن صدقه که به‌منزله چرک مردم است منع نمود و حقوقی را در خمس و بیت المال برای آنها قرار داد.[۴۴۶]
او اضافه می‌کند‌این روایت در صحیح وارد شده است:

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.