مقاله دانشگاهی – منزلت اهل‌بیت (علیهم السلام) در نگاه ابن‌حنبل و ابن‌تیمیه- قسمت ۱۸

مفاد روایت در کتاب فضایل با تغییر مختصری در عبارت نقل شده است. در حدیث از عبارت محب مفرط (دوست زیاده رو) و مبغض مفتری (دشمن افتراگر) استفاده شده است. [۳۱۵]
از آنجائیکه حضرت علی (علیه السلام) معیار تلقی می‌شود لذا افراط و تفریط در مورد‌ ایشان خروج از رفتار معیار و باعث هلاکت می‌گردد.
به‌این دلیل پیامبر (صلی الله علیه و آله) به محبین‌ ایشان وعده نیک و به دشمنانش وعید ناخوشایند داده است.
عمار یاسر صحابی بزرگ نقل کرده است پیامبر (صلی الله علیه و آله) مکرر می‌فرمود: «ای علی خوشا به حال کسی که تو را دوست داشته باشد و تصدیق نماید و بدا به‌حال کسی که بغض تو را داشته باشد و تو را تکذیب کند». [۳۱۶]
۱۰- پاکی و طهارت ویژه اهل‌بیت (علیهم السلام):
در ‌اینکه شان نزول ‌آیه تطهیر، در مورد پنج تن آل عبا و اصحاب کسا است بین دانشمندان فریقین اتفاق نظر وجود دارد. اما دلالت‌ آیه به عصمت اهل‌بیت (علیهم السلام) محل اختلاف است.
علامه طباطبایی از مفسرین به نام شیعه در تفسیر المیزان معتقد است‌آیه به عصمت اهل‌بیت (علیهم السلام) دلالت روشنی دارد.
«کلمه” انما” در آیه انحصار خواست خدا را مى‏رساند، و مى‏فهماند که خدا خواسته که رجس و پلیدى را تنها از اهل بیت دور کند، و به آنان عصمت دهد، و کلمه‏” أَهْلَ الْبَیْتِ” چه اینکه صرفا براى اختصاص باشد، تا غیر از اهل خانه داخل در حکم نشوند، و چه اینکه این کلمه نوعى مدح باشد، و چه اینکه نداء، و به معناى” اى اهل بیت” بوده باشد، على اى حال دلالت دارد بر اینکه دور کردن رجس و پلیدى از آنان، و تطهیرشان، مساله‏اى است مختص به آنان، و کسانى که مخاطب در کلمه” عنکم- از شما” هستند. بنا بر این در آیه شریفه در حقیقت دو قصر و انحصار بکار رفته، یکى انحصار اراده و خواست خدا در بردن و دور کردن پلیدى و تطهیر اهل بیت، دوم انحصار این عصمت و دورى از پلیدى در اهل بیت. [۳۱۷]
ایشان در تکمیل استدلال خود در چند صفحه بعد می‌نویسد:
با در نظر گرفتن اینکه کلمه رجس در آیه شریفه الف و لام دارد، که جنس را مى‏رساند، معنایش این مى‏شود که خدا مى‏خواهد تمامى انواع پلیدیها، و هیاتهاى خبیثه، و رذیله، را از نفس شما ببرد، هیاتهایى که اعتقاد حق، و عمل حق را از انسان مى‏گیرد، و چنین ازاله‏اى با عصمت الهى منطبق مى‏شود، و آن عبارت است از صورت علمیه‏اى در نفس که انسان را از هر‌ باطلى، چه عقاید ‌و چه اعمال حفظ مى‏کند، پس آیه شریفه یکى از ادله عصمت اهل بیت است[۳۱۸]
با توجه به مبانی احمد بن حنبل بعید است ‌ایشان معتقد به عصمت اهل‌بیت (علیهم السلام) به ‌مفهوم شیعی باشد. اما تصریح ‌ایشان به نزول ‌آیه تطهیر در شان اهل‌بیت (علیهم السلام) ضمن ‌اینکه راه تفسیر فوق را مفتوح می‌کند، فضیلتی ممتاز و نمایانی را برای مشمولین ‌آیه شریفه اثبات می‌کند.
انس بن ‌مالک نقل می‌کند:
پیامبر (صلی الله علیه و آله) به مدت شش ماه وقتی به نماز صبح می‌رفت از کنار خانه فاطمه (سلام الله علیها) عبور می‌کرد و می‌فرمود:‌ای اهل‌بیت نماز را دریابید و بعد‌آیه ۳۳ سوره احزاب را می‌خواند (انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا).[۳۱۹]
شهر ابن حوشب می‌گوید:
وقتی خبر شهادت حسین بن علی رسید، ام سلمه همسر پیامبر (صلی الله علیه و آله) به‌واسطه ظلم اهل عراق آنان را لعنت کرد و گفت: فاطمه (سلام الله علیها) خدمت پیامبر (صلی الله علیه و آله) رسید و هدیه‌ای محضرش ارائه کرد، حضرت فرمود: پسر عمویت کجاست؟ فاطمه (سلام الله علیها) پاسخ داد خانه است. حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) فرمود: او و دو فرزندش را‌ اینجا بیاور، آنها در حجره من خدمت رسول الله (صلی الله علیه و آله) رسیدند. پیامبر کسای یمانی را بر روی آنها قرار داد و با دست راستش به پروردگارش اشاره کرد و عرض کرد: خدایا‌ اینها اهل من هستند پلیدی را از آنان دور کن و پاکشان گردان.[۳۲۰]
عطاء بن ‌ابی رباح حدیث کسا را با ذکر شان نزول‌آیه ۳۳ سوره احزاب تکمیل می‌کند و در پایان‌ به درخواست ام‌سلمه و پاسخ معنی دار حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) اشاره می‌کند: «انا معکم یا رسول الله؟ قال انک علی خیر». [۳۲۱]
رد درخواست همسر پرهیز گار پیامبر (صلی الله علیه و آله) با جمله «انک علی خیر»، انحصار شمول ‌آیه تطهیر در پنج تن با قرائت شیعه را اثبات می‌کند.
مضمون حدیث کسا در صحیحین نقل شده است که مبین میزان وثوق و اعتبار آن است. [۳۲۲]
روایت در منابع معتبر اهل‌سنت‌ نقل شده است و جای تردیدی باقی نمی‌گذارد و مفاد آن فضیلت انحصاری مهمی‌ را برای اهل‌بیت (علیهم السلام) اثبات می‌کند.
۱۱- منجی جهانی در فرجام خوش تاریخ:
از نظر اسلام روند تکاملی در پایه گذاری مدنیت متناسب با شان انسانی با تمام شئون خود هنوز به نتیجه نرسیده است و بشریت در نگاهی امید بخش به افقی در‌آینده همچنان منتظر واقعه تاریخی مهمی ‌است.
مفاد ‌آیات قرآنی فرجام خوشی را برای تاریخ بشریت بشارت می‌دهد. [۳۲۳]
اصل مهم در این است که مدیریت ‌این پروژه جهانی الهی را چه کسی عهده دار خواهد شد؟ روایتهای مذکور در کتب ابن‌حنبل‌این مدیریت را منحصر در خاندان اهل‌بیت (علیهم السلام) می‌کند.
رسول الله (صلی الله علیه و آله) فرمود: «مهدی از ما اهل‌بیت است خداوند در شبی به‌واسطه او امور را اصلاح می‌کند». [۳۲۴]
رسول الله (صلی الله علیه و آله) می‌فرمود: «اگر از دنیا نماند جز یک روز خداوند مردی از ما را بر می‌انگیزد و زمین را پر از دادگری می‌کند همانگونه که از بیداد پر شده است». [۳۲۵]
پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «قیامت بر پا نمی‌شود مگر‌ اینکه مردی از خاندان من که هم نام من است به ولایت برسد». [۳۲۶]
در روایتی دیگر نقل شده است، ایام تمام نمی‌شود و روزگار به انتها نمی‌رسد مگر مردی هم نام من و از اهل‌بیتم بر عرب حاکم شود. [۳۲۷]
ابو سعید خدری از پیامبر (صلی الله علیه و آله) نقل می‌کند: «قیامت بر پا نمی‌شود تا ‌اینکه مردی از خاندان من زمین را به مدت هفت سال پر از عدل نماید همانگونه که پر از ظلم شده است». [۳۲۸]
وی نقل می‌کند از پیشامدهای ناگوار بعد از رسول الله (صلی الله علیه و آله) نگران بودیم و از ‌ایشان سوال کردیم. در جواب فرمود: «در امت من مهدی به مدت پنج یا هفت یا نه سال خروج می‌کند». [۳۲۹]
ابوسعید خدری در روایتی دیگر به مدیریت مهدوی در پایان‌ تاریخ تصریح می‌کند. او از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نقل می‌کند که فرمود: «رستاخیز به‌وقوع نمی‌پیوندد تا‌ اینکه زمین از ظلم و تجاوز پر شود، آنگاه مردی از عترت یا اهل‌بیتم خروج نماید و زمین را پر از عدل و داد کند همانگونه که از ظلم و جور پر شده است». [۳۳۰]
در روایتهای مذکور کلمات عترتی، اهل‌بیتی، رجلا منا، منا اهل البیت و المهدی به‌اندازه‌ای گویا است که نیازی به توضیح اضافی ندارد.
۱۲- تجلیل از جهاد و فداکاری و شهادت اهل‌بیت (علیهم السلام):
شهادت در مسیر خدا و دین حق خوش فرجام ترین روند تکاملی در زندگی انسان در اسلام است. شهادت امام حسین (علیه السلام) در واقعه سال ۶۱ در کربلا مورد توجه منابع اصلی اهل‌سنت‌ و ابن‌حنبل است.
عبدالله بن نجی نقل می‌کند پدرش در جنگ صفین همراه علی (علیه السلام) بود. وقتی به منطقه نینوا رسیدند علی (علیه السلام) گفت: «ای ابا عبدالله چطور در کنار شط فرات صبر خواهی کرد؟ پرسیدم منظورتان چیست؟ فرمود: روزی به محضر رسول خدا (صلی الله علیه و آله) شرفیاب شدم در حالی که دو چشمش گریان بود و فرمود الان جبرئیل نزد من بود و به من خبر داد حسین در کنار شط فرات کشته می‌گردد و گفت ‌آیا می‌خواهی از خاک آنجا استشمام کنی؟ گفتم بله و دست دراز کرد و مشتی از آن به من داد و از آن زمان قادر به جلوگیری از اشک چشمم نیستم[۳۳۱]
روایت مذکور علاوه بر اعلام خبر شهادت حضرت حسین بن علی (علیه السلام) از طرق فرشتگان مقرب، متضمن اخبار از ‌آینده توسط امیرالمومنین علی (علیه السلام) است.
ام سلمه روایت را به نحو دیگر نقل می‌کند و به‌جای جبرئیل از ملکی یاد می‌کند که خبر شهادت حسین را داد و تربتی سرخ رنگ از کربلا برای پیامبر (صلی الله علیه و آله) آورد. [۳۳۲]
تاثیر شهادت حضرت امام حسین (علیه السلام) در عوالم و موجودات دیگر در روایتهای منقول ابن‌حنبل مورد تصریح است.

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.