منبع مقاله درمورد گیاهان دارویی و عملکرد محصول

برای تهیه بستر زیره سبز باید در اوایل پاییز پس از اضافه کردن کودهای حیوانی، زمین شخم مناسبی بخورد. خاکی که این گیاه در آن کشت می‌شود باید نرم بوده و تولید سله نکند زیرا جوانه های زیره سبز بسیار ضعیف بوده و نسبت به سله و فشردگی خاک حساسیت زیادی دارند ( امید بیگی، 1379؛ بهاتی و همکاران، 1984). کشت زیره سبز توسط بذر صورت می‌گیرد، تاریخ های کاشت زیره سبز متفاوت است و به شرایط اقلیمی محل رویش گیاه بستگی دارد. به طور کلی این گیاه در مناطق معتدل به صورت محصولی پاییزه و در مناطق سرد به صورت محصولی بهاره کشت می‌شود. اواسط پاییز (آبان) زمان مناسبی برای کشت پاییزه است. در حالی که زمان کشت مناسب برای کشت بهاره این گیاه اسفند ماه می‌باشد. تأخیر در کاشت بهاره زیره سبز سبب کاهش شدید عملکرد می‌شود. برخی از پژوهشگران کشت این گیاه را در طول زمستان (دی ماه) مناسب تر می دانند، در این حالت بذر‌ها در اوایل بهار سبز می‌شوند ( امید بیگی، 1379؛ ارسلان و بایراک ، 1987). کشت زیره سبز بصورت کاشت بذر‌ها بر روی پشته ها مرسوم است. فاصله پشته ها از یکدیگر و عرض پشته تابعی از اندازه و حجم رشد گیاه است. فاصله خصوط در کشت پشته ای زیره سبز از 15 تا 35 سانتیمتر مناسب است ( نگاری، 1371). در کشت ردیفی زیره سبز هر هکتار به 15 تا 20 کیلوگرم بذر نیاز دارد، ولی به دلیل اینکه جوانه زنی و درصد سبز شدن بذر‌های این گیاه نسبت به گیاهان دیگر پایین تر است، در اکثر مناطق کشور از مقدار بذر بیشتری جهت کاشت استفاده می‌شود. برای افزایش قوه نامیه این گیاه توصیه شده است که بذر ها را قبل از کاشت به مدت 24 تا 36 ساعت در آب خیس کرده تا مواد بازدارنده که در پوسته بذرها وجود دارد حل شده و از بین بروند ( نگاری، 1371؛ امید بیگی، 1379). عمق کاشت این گیاه بدلیل کوچک بودن بذر‌ها و پایین بودن قدرت گیاهچه در سبز شدن، بین 1 تا 2 سانتیمتر در نظر گرفته می شود. کشت بذر در عمق های بیشتر ( بویژه در خاکهای سنگین) زیره سبز را با مشکل سبز شدن مواجه می‌سازد ( امید بیگی، 1379). پیش از کاشت زیره سبز باید اقدام به آبیاری زمین کرد و به اصطلاح کاشت بصورت نم کاشت (هیرم کاری) انجام شود. آبیاری سبب تسریع جوانه زنی بذر‌ها می‌شود. پس از کاشت بذر هم باید اقدام به آبیاری نمود. آبیاری این گیاه معمولاً بصورت جوی و پشته‌ای انجام می‌شود (نگاری، 1371؛ کافی، 1369).

  تحقیق درمورد مطالعه موردی و روش پارامتری

2-7-2- داشت
در مرحله داشت این گیاه مسئله علفهای هرز حائز اهمیت است زیرا زیره سبز دارای ارتفاع کمی بوده و علفهای هرز در صورتی که با آنها مقابله نشود، براحتی بر این گیاه غلبه کرده و جذب آب و نور خورشید را دچار مشکل می‌کنند. از این رو وجین علفهای هرز در مرحله ای که ارتفاع بوته ها به 5 سانتیمتر برسد ضروری است. عملیات وجین بایستی دو الی سه مرتبه در طول رشد گیاه ادامه پیدا کند. وجین اول معمولاً در نیمه فروردین ماه با توجه به رشد علفهای هرز انجام شده و وجین های بعدی بسته به میزان علفهای هرز موجود در مزرعه همزمان با شروع مرحله گلدهی گیاه یا قبل از آن شروع می شود. برگرداندن خاک بین ردیفهای کشت این گیاه هم می‌تواند نقش مؤثری در کنترل علفهای هرز داشته باشد ( امید بیگی، 1379؛ امین پور و موسوی، 1373).
از لحاظ بیماری زیره سبز به عوامل بیماری های قارچی بسیار حساس است و این گیاه در تمام مراحل رویش ممکن است تحت تأثیر آنها قرار گیرد. سه بیماری هر ساله خسارت زیادی به محصول زیره سبز وارد می کند، که عبارتند از:
1- بوته میری زیره سبز (Dumping off ): عامل این بیماری قارچ فوزاریوم (Fusarium oxysporum F. sp.cumini) است که از راه ریشه، آوندهای چوبی گیاه را مورد حمله قرار داده و پژمردگی ایجاد می‌کند.
2- بیماری سفیدک پودری یا سطحی (Powdery mildew): این بیماری از مهمترین بیماری های زیره سبز بوده و عامل این بیماری قارچی به نام اریزیف پلی گونی (Erysiphe polygoni De) است. از علائم این بیماری وجود لکه های سفید رنگ دربرگها وساقه های گیاه است. چنانچه با این بیماری مبارزه نشود پس از مدت کوتاهی گسترش می‌یابد و باعث چروکیدگی میوه و ریز شدن آن می شود، که در این صورت ماده مؤثره میوه این گیاه از لحاظ کمیت وکیفیت کاهش می‌یابد .
بیماری سوختگی زیره سبز (Early blight ) : عامل این بیماری قارچ آلترناریا (Alternaria burnstr ) است. علایم اولیه این بیماری شامل لکه های قهوه ای مایل به قرمز به حالت زنگ زدگی است که ازنوک برگ ها شروع شده و تا ساقه ادامه می یابد. بدنبال ایجاد لکه ها رشد مریستم انتهایی مختل می‌شود و در نهایت لکه ها گسترش یافته و رنگ گیاه تیره شده و عملکرد کاهش می‌یابد ( علوی، 1348؛ بالندری،1371؛ ماتور ، 1971).
2-7-3- برداشت
محصول معمولاً 100 تا 120 روز پس از کشت آماده برداشت می‌شود. در اواسط بهار ( اردیبهشت تا اوایل خرداد ) می‌توان زیره های سبز را برداشت کرد. عمل برداشت معمولاً با دست انجام می‌گیرد. گیاهان را با دست از ریشه به بیرون کشیده یا با داس برداشت می‌کنند، سپس باید آنها را خشک کرد. عملکرد بذر بسیار متفاوت است و به شرایط اقلیمی محل رویش گیاهان بستگی دارد. گیاهانی که به بیماریهای قارچی مبتلا نشده باشند 8/0تا 1 تن بذر تولید می‌کنند ( امید بیگی، 1379).
2-7-4- عملیات پس از برداشت
پس از بوجاری اندام‌های برداشت شده زیره سبز باید بذرها را از سایر اندامها جدا و با استفاده از جریان هوا آنها را تمیز و بسته بندی و انبار کرد ( امید بیگی،1379).
2-8- بررسی تأثیر کود ازت بر رشد و نمو گیاهان
ازت عنصر ضروری و اساسی برای گیاه محسوب می‌شود و با عناصری نظیر کربن، اکسیژن، هیدروژن و حتی گوگرد ترکیب شده و مواد بسیار ارزشمندی نظیر آمینواسیدها، نوکلئیک اسید، کلروفیل، آلکالوئیدها و بازهای پورینی را تولید می‌کند. وجود کلروفیل به عنوان مکانی برای جذب نور و سنتز مواد لازم برای رشد و نمو گیاهان، وابسته به این عنصر حیاتی است. چنانچه ازت در دسترس، کمتر یا بیشتر از حد نیاز گیاه باشد اختلالاتی را در فرآیندهای حیاتی موجب می‌شود که ممکن است به صورتهای مختلفی نظیر رشد و نمو زیاد، کاهش تعرق و یا حتی توقف رشد زایشی بروز نماید ( لسانی و مجتهدی، 1367).
در گیاه نعناع و مرزنجوش استفاده از تثبیت کننده نیتروژن سبب افزایش عملکرد اسانس آنها شد ( سوچورسکا و همکاران ، 1994؛ هالاز زلیک و همکاران ، 1988). برنات (2000) در تحقیقات خود نشان داد افزودن 40 تا 50 کیلوگرم در هکتار نیتروژن به صورت سرک پس از اولین برداشت سبب افزایش عملکرد پیکر رویشی گیاه بابونه گاو چشم می‌شود.
اثر کود ازته بر میزان کل اسانس و مقادیر دو ماده آلفا توجون و کامازولن از ترکیبات موجود در اسانس گیاه افسنطینArtemisia absintinium) ) مورد بررسی قرار گرفت. با افزایش میزان ازت (تا 150 کیلوگرم در هکتار) میزان کل اسانس و ترکیبات آلفا- توجون و کامازولن افزایش یافت (غلامی و عزیزی، 1385).
در گیاه آلوئه ورا کود نیتروژن باعث بهبود عملکرد محصول وهمچنین باعث افزایش اندازه و وزن برگ آن شد ( وانسچایک و همکاران ، 1997).
در تحقیقات انجام شده درمورد تأثیر مالچ و نیتروژن بر روی گیاه صبرزرد مشاهده شد که کود نیتروژن باعث افزایش وزن بوته، افزایش تعداد برگ و افزایش عملکرد این گیاه شد ( هرناندز کروز و همکاران ، 2002). افزایش کود ازته در گیاه آویشن، درصد ماده خشک آن را افزایش داد ( امید بیگی، 1379). ازت زیاد می‌تواند موجب کاهش ذخیره کربوهیدرات در گیاهان شود و برعکس کاهش مقدار ازت گیاه باعث افزایش ذخیره کربوهیدرات در گیاه گردد ( لسانی، 1367). افزایش نیتروژن از طریق تآثیر بر اندازه برگ و طول عمر برگ، تولید ماده خشک را افزایش می‌دهد ( امام و نیک نژاد، 1373). با افزایش میزان نیتروژن، مواد فتوسنتزی بیشتری به ساقه اختصاص می‌یابد، در واقع در صورت بالا بودن میزان ازت، ساقه نسبت به ریشه مانند مخزن قوی‌تری عمل می‌کند (خلد برین و اسلام زاده، 1380 ؛ موراتان ، 1969؛ ویین ، 1997).
2-9- بررسی تأثیر تراکم کاشت بر رشد و نمو گیاهان
تراکم بوته از جمله فاکتورهای مهم زراعی است، به طوری که اگر تراکم بیش از حد مطلوب باشد رقابت بین گیاهان مجاور می‌تواند تأثیر نامطلوبی بر شکل و اندازه نهایی گیاه داشته باشد و عملکرد کمی و کیفی گیاهان دارویی را به شدت کاهش دهد. گزارش‌های متعددی حاکی از تأثیر تراکم بر میزان مواد مؤثره گیاهان دارویی وجود دارد ( رحمتی و همکاران، 1388).
در تحقیقی در ترکیه تأثیر سه تراکم مختلف (20، 40، 60 بوته در متر مربع) در دو حالت با کود دهی و عدم کود دهی با نیتروژن بر روی ریحان بررسی شد. نتایج نشان داد که بیشترین مقدار عملکرد تر، عملکرد خشک و عملکرد برگ خشک شده، درصد مواد موثره و عملکرد مواد مؤثره در تراکم 20 بوته با حالت کود دهی بدست آمد ( آراباسی و بایرام ، 2004).
در مطالعه‌ای در مصر دیده شد که با افزایش فاصله کاشت در گیاه بادرشبی میزان اسانس آن افزایش پیدا کرد ( الگنگاهی و وهبا ، 1995).

این نوشته در علمی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.