منبع مقاله درمورد عوامل ژنتیکی و عوامل ژنتیک

در تحقیقی بر روی گیاه دارویی صبرزرد مشاهده شد گیاهانی که توانستند از منابع نوری و غذایی استفاده بهینه کنند، رشد بهتری داشتند (تاوفیک و همکاران ، 2001).
هر چه تراکم گیاه کاشته شده کمتر شود، نور بیشتری برای تولید سیلیمارین (متابولیت ثانویه) موجود در دانه در اختیارگیاه ماریتیغال قرارمی‌گیرد ( اُمر و همکاران ، 1993).
در بررسی دیگر گزارش شده است که بیشترین عملکرد ریشه سرخار گل در تراکم های کم حاصل شد ( پارمنتر ،1997). در بررسی‌های انجام شده بر روی تأثیرتراکم کاشت و کود نیتروژن بر میزان مواد مؤثره گیاه دارویی صبرزرد (Aloe vera L.) نشان داده شد که تیمارکود نیتروژن و تراکم کاشت برمیزان مواد مؤثره و اسیدمالیک تأثیر آماری معنی داری داشتند ( نعمتیان و همکاران، 1390).
تولید ماده خشک در گیاه ابتدا تابع مستقیمی از تراکم گیاهی است ولی در طول فصل رشد این رابطه به شکل سهمی در می‌آید. در تراکم‌های بالا رقابت بین بوته‌ای میزان ماده خشک را تعیین می‌کند (سرمدنیا و کوچکی، 1368). زمانی که رطوبت و مواد غذایی خاک در تراکم‌های بالا کافی باشد نور عامل محدود کننده عملکرد می‌شود و زمانی که رطوبت و مواد معدنی خاک محدود باشد حداکثر عملکرد از تراکم‌های پایین بدست می‌آید (علیزاده و کوچکی، 1365).
بررسی اثر فواصل کاشت در گونه‌ای زردچوبه (Curcuma aromatic ) نشان داد که با کاهش فواصل کاشت، ارتفاع گیاه افزایش یافت، در حالیکه تعداد گیاهچه آن کاهش یافت. همچنین نسبت طول به عرض برگ و میزان سطح برگ در فواصل کاشت نزدیک به هم افزایش پیدا کرد ( گوپیچاند و همکاران ، 2006).در بررسی عملکرد و اجزای عملکرد گیاه صبرزرد بیشترین طول برگ درفاصله کاشت دو بوته از هم (120سانتی‌متر) مشاهده و بالاترین عملکرد مربوط به فاصله کاشت 90 سانتی‌متر بود ( یوگسواران و همکاران ، 2005). در بررسی واکنش گیاه بادرشبی به تراکم کاشت، دیده شد که فاصله کشت بین گیاهان (40 سانتی‌متر) روی اکثر فاکتورهای رشد تأثیر مثبت گذاشت ( حسین و همکاران ، 2006).تأثیر نیتروژن و تراکم کاشت روی برخی ویژگیهای رشد، عملکرد و میزان اسانس درگیاه نعناع فلفلی (Mentha piperita L.) نشان داد که تجمع ماده خشک، شاخص سطح برگ و سرعت رشد محصول در اثرافزایش مقدار نیتروژن افزایش یافت ( ایزدی و همکاران، 1389).
در بررسی اثر تاریخ کاشت و تراکم گیاهی بر خصوصیات مورفولوژیک و درصد اسانس گیاه دارویی زنیان نتایج به دست آمده نشان داد که تراکم بر عمده صفات تحت بررسی تأثیر داشت. با افزایش تراکم ارتفاع کانوپی و ساقه اصلی افزایش یافت ولی قطر ساقه، تعداد انشعابات ساقه، ساقه‌های اولیه و ثانویه، تعداد چتر در بوته، تعداد بذر در چترک، وزن دانه در بوته، وزن خشک و شاخص برداشت روند کاهشی از خود نشان دادند. همچنین با افزایش تراکم درصد و عملکرد اسانس افزایش یافت ( رضا زاده و همکاران ، 1388).
در تراکم کمتر از حد مطلوب استفاده از عوامل محیطی موجود مانند نور، رطوبت و مواد غذایی مناسب نبوده و در تراکم بالاتر از حد بهینه نیز وجود رقابت شدید از عملکرد نهایی محصول کم خواهد کرد ( سرمدنیا و کوچکی 1368 ؛ یزدی و پوستینی 1373).
در تحقیقی دیگر اثر تاریخ وتراکم کاشت بر رشد، نمو، عملکرد ریشه، بازده و ترکیبات اسانس سنبل الطیب (Valeriana officinalis L.) بررسی شد، نتایج نشان داد که تاریخ کاشت و تراکم کاشت بر صفات مورد بررسی تأثیر معنی‌داری داشتند ( مرتضی اکبری و همکاران، 1389). تراکم گیاهی عاملی است که تعادل بین محیط و خصوصیات ژنتیکی گیاه را تنظیم می‌کند و ارتباط بین تراکم گیاهی و عملکرد از یک رابطه تابعی بسیار پیچیده پیروی می‌کند که تکیه بر عوامل چندگانه ژنتیکی و زراعی اقلیمی و خاکی دارد ( سرمدنیا، 1368). در گیاه دارویی رازیانه، کاهش فواصل ردیفها از 36-48 سانتی‌متر به 24 سانتی‌متر موجب کاهش عملکرد دانه گردیده است ( امید بیگی، 1379).
تحقیقات انجام شده بر روی گیاه دارویی خشخاش نشان داده است که افزایش تراکم کاشت خصوصاً در مناطق سردسیر و یا در کشت‌های پاییزه می‌تواند علاوه بر افزایش کمیت و کیفیت محصول موجب مقاومت به سرما شود ( امید بیگی، 1379). با افزایش تراکم کاشت سرعت فتوسنتز خالص کاهش می‌یابد دلیل این کاهش به افزایش شاخص سطح برگ و نتیجه سایه اندازی متقابل برگ‌ها نسبت داده شده است ( سرمدنیا، 1368). تحقیقات انجام شده بر روی سنبل الطیب نشان داده است که افزایش فاصله کشت و کاهش بیش از حد فاصله کاشت می‌تواند به ترتیب از طریق کاهش تعداد گیاه در واحد سطح و ایجاد رقابت در جذب آب و مواد غذایی منتج به کاهش عملکرد ریشه گردد ( امید بیگی، 1379). در گیاه سرخارگل تراکم کاشت بالا، عملکرد ریشه تک تک گیاهان را کاهش، اما عملکرد کل را در هکتار افزایش داد ( فرانک و همکاران ، 1991). الگندی و همکاران (2001) با بررسی تأثیر فاصله کاشت بر عملکرد ریحان بیان داشتند افزایش فاصله کشت و به عبارتی کاهش تراکم، به طور معنی‌داری باعث افزایش تعداد شاخساره، عملکرد وزن تر و خشک، عملکرد اسانس تک بوته و کاهش ارتفاع ریحان گردید.
تأثیر فاصله کشت بر رشد و نمو عمدتاً به خاطر تغییر در دریافت انرژی نورانی است ( وینک ، 2003). تحقیقات انجام شده روی سنبل الطیب نشان داده است که افزایش فاصله کشت و کاهش بیش از حد فاصله کاشت می‌تواند به ترتیب از طریق کاهش تعداد گیاه در واحد سطح و ایجاد رقابت در جذب آب و مواد غذایی، سبب کاهش عملکرد ریشه گردند ( امید بیگی 1379).
شاره (1378)، گزارش کرد افزایش تراکم کاشت در انیسون، موجب کاهش اجزای عملکرد و شاخص برداشت می‌شود ولی عملکرد دانه وعملکرد بیولوژیک گیاه با افزایش تراکم گیاهی افزایش می‌یابند. مارتین و دئو (2000) در آزمایشی با بررسی اثر تراکم روی عملکرد گل و دانه در همیشه بهار گزارش کردند عملکرد کل گل در تراکم‌های بستر از 46 بوته در متر مربع تفاوت معنی‌داری نداشت اما در تراکم کمتر عملکرد کاهش یافت. همچنین تعداد گل کامل باز شده با افزایش تراکم گیاهی افزایش یافت.
کافی و راشد (1371) در بررسی روی زیره سبز نتیجه گرفتند با کاهش تراکم بوته سرعت رشد محصول و شاخص سطح برگ به دلیل از دست رفتن بخش اعظم تشعشع در مراحل اولیه رشد کمتر بوده و از این رو عملکرد دانه کاهش یافت.
در بررسی تأثیرسطوح مختلف تراکم بوته و نیتروژن برصفات مورفولوژیک، عملکرد، میزان اسانس و درصد کامازولن گیاه دارویی بابونه (Matricaria recutita) رقم بودگلد، نتایج حاصله نشان داد که اثرمتقابل تراکم بوته ومیزان کود اوره برعملکردگل خشک و عملکرد اسانس معنی دار بود، اما بر درصد اسانس، درصد کامازولن و صفات مورفولوژیک تأثیرمعنی داری نداشت ( رحمتی و همکاران، 1388).
در تحقیقات انجام شده بر روی تأثیر تراکم بوته بر عملکرد و تولید اسانس گیاه دارویی نعناع فلفلی (Mentha piperita L. ) نتایج نشان داد که تراکم بوته، عملکرد تر، عملکرد خشک، درصد اسانس بوته و عملکرد اسانس را تحت تأثیر قرار داد ولی تأثیری بر درصد اسانس برگ نداشت (حیدری و همکاران، 1386). با افزایش تراکم تا رسیدن به تراکم مطلوب گیاهی عملکرد تک بوته در گیاهان افزایش می‌یابد. اما بیشتر کردن تراکم گیاهی باعث پیدایش رقابت درون گونه‌ای شده و سهم هر بوته از منابع محیطی نور، فضا، آب و مواد غذایی کم می‌شود که باعث کاهش عملکرد تک بوته می‌گردد ( کافی و همکاران، 1379).
2-10- بررسی تأثیر توأم فاصله کاشت و کود ازت بر رشد و نمو گیاهان
تراکم گیاهی مطلوب جهت حصول حداکثر عملکرد تحت تأثیر عوامل ژنتیکی و محیطی از جمله تشعشع خورشیدی، حاصلخیزی خاک، رطوبت قابل دسترس و رقابت علفهای هرز قرار می‌گیرد ( کوچکی و همکاران،1373). همچنین مقدار کود ازته برای گیاه بستگی به فاکتورهایی نظیر تراکم کاشت، حاصلخیزی خاک و مواد آلی خاک دارد. بنابر‌این تراکم گیاهی و ازت بر روی تمامی مراحل رشد و نمو گیاه اثر دارد و این دو عامل با یکدیگر رابطه مستقیمی دارند.
بررسی اثر فواصل و کود نیتروژن روی رشد گیاه بادرشبی در مصر نشان داد که ارتفاع گیاه بادرشبی، وزن خشک برگ و بازده اسانس در فواصل کشت زیاد، افزایش پیدا می‌کند. کاربرد نیتروژن باعث افزایش چشم‌گیر وزن خشک پیکر رویشی در مقایسه با گیاهان شاهد می‌شود. همچنین بازده اسانس با کاربرد نیتروژن افزایش می‌یابد و مقدار اسانس گل‌ها دو برابر برگ ها بود ( الگنگاهی و وهبا، 1995).
در بررسی انجام شده مقادیر مختلف نیتروژن و تراکم کاشت، بررشد، عملکرد، مقدار و عملکرد اسانس گیاه نعناع فلفلی Mentha piperita L.) ) تأثیر معنی‌داری داشت ( ایزدی و همکاران، 1389). در بررسی گیاه بابونه ( Matricaria recutita) نیز اثرمتقابل تراکم بوته و میزان کود اوره بر عملکرد گل خشک و عملکرد اسانس تأثیرمعنی‌داری داشته است ( رحمتی و همکاران، 1388).
رضایی نژاد و همکاران (1380) بیان کردند در کاشت زیره سبز فاصله ردیف تأثیر معنی داری بر عملکرد دانه داشت، ولی بر بازده اسانس تأثیر معنی داری نداشته است. برای افزایش قوه نامیه این گیاه توصیه شده است که بذر ها را قبل از کاشت به مدت 24 تا 36 ساعت در آب خیس کرده تا مواد بازدارنده جوانه زنی که در پوسته بذرها وجود دارد، حل شده و از بین بروند ( نگاری، 1371؛ امید بیگی، 1374).
پیش از کاشت زیره سبز باید اقدام به آبیاری زمین کرد و به اصطلاح کاشت بصورت نم کاشت ( هیرم کاری) انجام شود. آبیاری سبب تسریع جوانه زنی بذر‌ها می‌شود. پس از کاشت بذر هم باید اقدام به آبیاری نمود. آبیاری این گیاه معمولاً بصورت جوی و پشته ای انجام می‌شود ( نگاری، 1371 ؛ کافی، 1369).
عمق کاشت این گیاه بدلیل کوچک بودن بذر‌ها و پایین بودن قدرت گیاهچه در سبز شدن، بین 1 تا 2 سانتیمتر در نظر گرفته می‌شود. کشت بذر در عمق های بیشتر ( بویژه در خاکهای سنگین) زیره سبز را با مشکل سبز شدن مواجه می‌سازد ( امید بیگی، 1379).
برای تهیه بستر زیره سبز، در اوایل پاییز پس از اضافه کردن کودهای حیوانی، زمین شخم زده می‌شود. خاکی که این گیاه در آن کشت می‌شود باید نرم بوده تولید سله نکند زیرا جوانه های زیره سبز بسیار ضعیف بوده و نسبت به سله و فشردگی خاک حساسیت زیادی دارند ( امید بیگی، 1379؛ بهاتی و همکاران، 1984).
این نوشته در علمی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.