مقاله درباره سیستم های اطلاعات و دسترسی به منابع

بطور کلی مجموعه عملیات مربوط به جمع آوری و ذخیره و ترکیب داده ها و اطلاعات و همچنین تجزیه و تحلیل آنها، (که در رابطه با امر مکان یابی شاخص ها و استانداردهای خاص مرتبط با مکان یابی را نیز در بر می گیرد) به روش سنتی و دستی نیازمند ارائه فعالیتی وقت گیر و خسته کننده است. چرا که اطلاعات لازم در مورد اهداف ، روشها و استانداردها برای هرنوع مکان گزینی نیازمند وجود داده های فراوان و متنوع موضوعی در رابطه با مسائلی چون : مکان گزینی خاص مورد نظر، همینطور تعیین اندازه و چگونکی استفاده از کاربری و به همین نحو چگونگی مدیریت داده ها می باشد. و به همین دلیل نیز انجام عملیات بصورت سنتی و دستی علی رغم صرف وقت و انرژی زیاد ممکن است به نتیجه ی مورد نظر نرسد. بنابراین ایجاد یک سیستم دقیق با کارائی بالا در رابطه با اطلاعات در برنامه ریزی های فضایی واجد اهمیت بسیار زیادی است.بایستی در نظر داشت که علت نیاز به سیستم دارای کارائی بالا آن است که برنامه ریزی های فضایی برای کاربری های خاص (همانند کاربری آموزشی)معمولاً نیازمند طی فرایندی با مراحل مشخص می باشد که این فرایند از یک طرف نیاز به اطلاعات خام و از سوئی دیگر نیاز به تحلیل خاص خود دارد، همچنین بدیهی است که درصورت عدم دسترسی به موقع به اطلاعات لازم فرایند مورد نظر بطور کامل طی نخواهد شد.
سیستم اطلاعات جغرافیائی باتوجه به داشتن کارائی بالا در ذخیره سازی اطلاعات جمع آوری شده و همینطور سرعت و کارائی بالا در تجزیه داده ها براساس موارد مورد نیاز، و تحلیل آنها با رعایت تمامی استانداردهای مورد نظر می توانند بعنوان کمک بسیار موثری در تکمیل فرایند مکان یابی و رسانیدن آن به نتیجه ی مطلوب محسوب شوند. در نتیجه با بکار بردن سیستم های اطلاعات جغرافیائی سرعت، و به همین نحو دقت عملیات مربوط به مکان یابی نیز به صورت موثری افزایش می یابد. از سالهای آغازین دهه 60 میلادی استفاده از کامپیوتر در ذخیره اطلاعات و ترکیب تجزیه و تحلیل آنها شروع شد که به تدریج با پیشرفته تر شدن کامپیوترها و همچنین گسترش روشهای استفاده از کامپیوتر و توسعه ی سیستم اطلاعات جغرافیائی، در حال حاضر از سیستم های اطلاعات جغرافیائی به نحو مفیدتری در امر مکان یابی ها استفاده می شود.
اولین کارهای مربوط به مباحث مکان یابی توسط لانهارد و وان تونن انجام شد. کلیه نظریه ها با بکارگیری تکنیکهای مختلف سعی می کنند که عوامل موثر بر استقرار فضایی فعالیتهای گوناگون شهری را بشناسند. مدلهای مکان یابی توسط افراد متعدد در محیط های مختلف ارائه شده است که هر کدام باتوجه به شرایط اقتصادی،اجتماعی و سیاسی و محیطی در زمانهای متفاوت بکار رفته است. انسان همیشه مایل بوده است که باتوجه به هزینه کمتر و سود بیشتر و دسترسی به منابع، مکان فعالیت خود را در نظر بگیرد. بنابراین نکته ای که باید درباره نظریه های مکان یابی و ساختار شهر ذکر شود این است که تمام آنها بر اصول مکانیسم بازار مبتنی هستند.
2-6 نظریه های مکان یابی
بطور کلی در رابطه با مکان یابی نظریات چندی وجود دارد که مهمترین آنها در زیر آمده است:
2-6-1 نظریه ی مکان مرکزی
نظریه ی مکان مرکزی که توسط والتر کریستالر ارائه شده است توزیع جمعیت را در سطح منطقه بصورت یکنواخت در نظر می گیرد، در این نظریه نظامی شش وجهی شکل می گیرد که بیانگر سازمان فضائی مورد نظر می باشد، علاوه برآن در این نظریه مناطق مرکزی اولیه امکان دارد فعالیتهای مربوط به سطوح بالاتری را نیز پذیرا باشند.
شکل2-1 بهینه سازی بازار3=1+(6*1.3) = K(پیتر هاگت در جغرافیا ترکیبی نو)
شکل 2-2 بهینه سازی رفت و آمد 4= 1+ (6*1.2)=K (پیتر هاگت در جغرافیا ترکیبی نو)
شکل 2-3 بهینه سازی اداری 7=1+(6*1)= K(پیتر هاگت در جغرافیا ترکیبی نو)
سکونتگاهها را می توان به یکی از سه طریق : الف،ب و ج ضمن انبساط و چرخاندن سلولهای شش گوشه بسته به اینکه با سه مکان و یا k تفکیک کرد، همانطور که در شکل های الف،ب و ج دیده می شود مقدار دو مکان دیگر مشترک باشد و یا آنکه هیچ نقطه مشترکی نداشته باشد متغییر است، بدین معنی که در حالت اول (اشتراک با سه مکان) مقدار آن برابر 3، در حالت دوم (اشتراک با دو مکان) مقدار آن برابر 4 و در حالت سوم مقدار آن 7 می باشد. سلولهای شش گوشه طبق سلسله مراتب گروه بندی می شوند و ردیف مراکز بالادست را ترتیب می دهند (پیتر هاگت در جغرافیا ترکیبی نو).
این نظریه اگرچه در تئوری منطقی به نظر می رسد، اما در عمل انطباق چندانی با واقعیتهای موجود در مناطق مختلف شهری و روستایی ندارد، بعنوان مثال وجود خیابانها و اتوبانهای بزرگ و پر رفت و آمد در مناطق مختلف، بخصوص در شهرهای بزرگ ، اجازه ایجاد سازمان فضائی مورد بحث را نمی دهد. همچنین بافت شهری در کشور ما نیز با این نظریه ناسازگار است. در مناطق روستایی نیز معمولاً چگونگی پراکنش روستاها، توپوگرافی محل و همچنین برخی عوامل مانند رودخانه ها و آبراهه ها از ایجاد این نوع سازمان فضایی ممانعت می نمایند.
با این وجود بنظر می رسد، از نظریه ی فوق در امر مکان یابی مدارس در شهرهای جدید الاحداث در صورت تنظیم برنامه های دراز مدت بتوان استفاده کرد.
2-6-2 نظریه های دسترسی
برای ارزیابی بهتر نقاط در امر مکان یابی چهار مبنای متفاوت وجود دارد که در زیر آمده اند:
2-6-2-1 نقطه ی میانگین
انتخاب نقطه ی میانگین در واقع انتخاب مکانی است که تمامی افراد برای رسیدن به آن لازم است مسافت یکسانی را طی کنند که با توجه به وضعیت پراکندگی جمعیت در جوامع و مناطق مختلف، انتخاب آن صرفاً امری تئوری می باشد و در مواردی برای بررسی و درک مشکلات مربوط به برخی اماکن کاربرد دارد.
2-6-2-2 نقطه ی میانه
با انتخاب نقطه ی میانه مجموع مسافت طی شده بوسیله افراد ساکن در یک حوضه ی نفوذ برای رسیدن به یک مکان مشخصی ، به حداقل خود میرسد انتخاب نقطه ی میانه در مکان یابی معمولاً در رابطه با اماکنی است که بیشتر مراجعین به آنها را افرادی تشکیل می دهند که تعداد مراجعات آنها به این اماکن در طول سال کم است و بیشتر مراجعه کنندگان قصد اقامت کوتاه مدت در آن دارند(مانند بیمارستانها) . باتوجه به این مطالب ، نقش تراکم جمعیت در انتخاب نقطه میانه بسیار مهم است.
2-6-2-3 نقطه ی بین
انتخاب نقطه بین، جمع مسافتهای طی شده بوسیله ی تک تک افراد ساکن در یک حوضه ی نفوذ را برای رسیدن به یک مکان مشخص به حداقل خود میرساند.
انتخاب نقطه ی بین در امرمکان یابی ، معمولاً در مورد اماکنی است که بیشتر مراجعین به آنها را افرادی تشکیل می دهند که مراجعه ی دائم به مکان مورد نظر دارند . در نتیجه در انتخاب نقطه ی بین، به فاصله از مکان مورد نظر ، توجه می گردد.
2-6-2-4 راه حل وجهی
در انتخاب راه حل وجهی برای مکان یابی معمولاً مرکز یک حوضه در نظر گرفته می شود. این نوع مکان گزینی بیشتر در مورد اماکنی انجام می شود که افراد از آنها بصورت منظم استفاده نمی کنند.
2-6-3 نظریه ی جاذبه
مبنای این نظریه استدلال قیاسی در رابطه با قانون جاذبه ی عمومی نیوتن می باشد. ١
این نوشته در علمی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.