مقاله درباره سیستم اطلاعات جغرافیایی و برنامه ریزی استراتژیک

– ایجاد ارتباط بین عوارض مختلف و اتصال حجم زیادی از اطلاعات آنها در جداول اطلاعاتی
– کاهش زمان، هزینه و مواد مصرفی کار و پول ساز و اشتغال ساز بودن آنها
– استفاده وسیع آن در علوم مختلف
– اداره و سازماندهی وسیع داده های زمین مرجع
– به روز رسانی سریع و جمع آوری اطلاعات پراکنده
– قابلیت بازیابی روشها
– مدل سازی، فرضیه وآزمایش و پیشگویی(پایگاه اینترنتی داده های ملی علوم زمین)((http://www.ngdir.ir))
سرعت عمل و به روز رسانی اطلاعات، مطابق با فرمت های استاندارد، بنابراین مشخصه GIS دسترسی سریع و آسان به اطلاعات در حجم وسیع، تجزیه و تحلیل اطلاعات و کاهش هزینه هاست.
موارد متعددی در استفاده از مزایا و منافع سیستمهای اطلاعاتی جغرافیائی در سراسر جهان وجود دارد. ذکر یک نمونه از این موارد در اینجا مناسب به نظر می رسد. شهر بوینتون بیچ یکی از شهرهائی است که به برنامه ریزی استراتژیک در جهت توسعه سیستمهای اطلاعاتی جغرافیائی در سال 2000میلادی دست زده است و با پیاده سازی و اجرای این سیستمها به نتایج مثبتی دست یافته است. برخی از این منافع عبارت از ارتقاءکارآئی و بهره وری در سطح شهر، بهبود پردازش اطلاعات و صرفه جوئی در هزینه های پولی و زمانی در سطح شهر می باشند. در مجموع، مزایای سیستمهای اطلاعاتی جغرافیائی، به این شهر به افزایش کارآئی و بهره وری برای هم مشتریان داخلی و هم خارج از شهر کمک کرده است.(Hall،(8p:2004
3-3-1-6 تاریخچه و تحول سیستمهای اطلاعاتی جغرافیائی
سیر تحول GIS در جهان را به نقل از Carl Steinits، یکی از بنیان گذاران GISدر پنج مرحله می توان دسته بندی کرد شامل:
-مرحله اول: که در اواسط دهه 1960 میلادی بوده و از کامپیوتر و گرافیکهای کامپیوتری برای انجام کارهائی استفاده می شد که از قبل بدون کامپیوتر می توانستیم آنها را انجام دهیم. در این مرحله، افراد قادر بودند با جمع آوری داده ها و کدگذاری آنها تصاویر و نقشه هائی تولید کنند. قابلیت تحلیلی آن دوره ابتدائی و ساده، نوعا مربوط به طبقه بندی چشم انداز، غربال نقشه یا ترکیبات جایگذاشتی بودند که همگی آنها را می شد با روش ترسیم دستی انجام داد.
-مرحله دوم: که در اواخر دهه 1960 میلادی و اوایل دهه 1970 بود و اساسا GIS تاکید بر تحلیلهای پیشرفته و مدرن تر داشت، ادغام تکنیکهای آماری و نقشه ای، معرفی روشهای تحلیلی- فضائی پیشرفته تر و معرفی نمایشهای گرافیکی متنوع تر از نقشه های دو بعدی، کاربرد فراگیرتری از GIS بویژه برای تحلیل تاثیرات تدابیر و خط مشی های دولت و اثری که این تصمیمات و سیاستها بر محیط زیست از خود به جا می گذارند به عمل آمد.
-مرحله سوم: اواسط دهه 1970 میلادی به همراه بروز فعل و انفعالات مهمی با دیگر تخصصها و رشته های علمی، بویژه رشته های مهندسی و علمی می باشیم. در این دوره نیاز به تحلیل های قابل پیش بینی جهت مدلهای بهتر کاملا به رسمیت شناخته شده بود.
-مرحله چهارم: که از اواخر دهه 1970 میلادی تا اواسط سال 1980 میلادی ادامه داشت با معرفی کامپیوترهای کوچکتر و به مراتب ارزانتر، برنامه های ساده به زبان انگلیسی با توانائی نشان دادن آسانتر داده های بدست آمده و تکثیر توانائی های تحلیلی و گرافیکی مشخص شده است. این پیشرفتها منتهی به افزایش بالقوه برای استفاده شبکه ای یا غیر تمرکز و نیز به افزایش آزادی عمل ازتحلیل های پیش ساخته و رهیافت ها طراحی گردید.
-مرحله پنجم: که بسیاری از فعالیتهای جاری مربوط به GIS می شود که به نظر در تناقض با یکدیگر می باشند. از یک طرف شاهد و ناظر تجدید حیات تحقیقو فرایند های کمک به تصمیم گیری می باشیم که این امر ناشی از نرم افزار GIS پایه ای در هوشمندی است که ضمن توانائی یادگیری می تواند آموخته های خود را بکار ببرد. در همان زمان پیشرفت سریع و رو به فزاینده سرعت، ظرفیت و صرفه محاسبه، پیشرفت شگرف در کارآئی پردازش را در طیف GIS تصویر و افزایش انعطاف پذیری برنامه شرایط ارزنده ای بوجود آورد که کاربرد گسترده ای از طراحی و مسائل و تنگناهای برنامه ریزی برای افراد بدون تجربه پیشین از تکنولوژی را فراهم آورد (انتشارات سازمان جغرافیائی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، 1383 ،ص61.(
آنچه که مسلم است، سرآمدی آمریکا در پیدایش و توسعه سیستمهای اطلاعاتی جغرافیائی میباشد. برای اولین بار در اواسط دهه 1960 در ایالات متحده کار بر روی اولین سیستم اطلاعات جغرافیایی آغاز شد. در این سیستم ها عکس های هوایی، اطلاعات کشاورزی، جنگلداری، خاک، زمین شناسی و نقشه های مربوطه مورد استفاده قرار گرفتند. در دهه 1970 با پیشرفت علم و امکان دسترسی به فناوری های کامپیوتری و تکنولوژیهای لازم برای کار با داده های مکانی، سیستم اطلاعات جغرافیایی یا GISبرای فراهم آوردن قدرت تجزیه و تحلیل حجم های بزرگ داده های جغرافیایی شکل گرفت. در دهه های اخیر به سبب گسترش تکنولوژی های کامپیوتری، سیستم های اطلاعات جغرافیایی امکان نگهداری به روز داده های زمین مرجع و نیز امکان ترکیب مجموعه داده برای تحقیق و بررسی های علمی، GIS های مختلف را به طور مؤثر فراهم ساخته اند. امروزه مدیریت منابع و ذخایر و همچنین برنامه ریزی های توسعه ای به کار گرفته می شود.
3-3-1-7 سیستمهای اطلاعاتی جغرافیائی در ایران
در ایران، اولین مرکزی که به طور رسمی استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی را در کشور آغاز کرد سازمان نقشهبرداری کشور بود که در سال 1369 براساس مصوبه مجلس شورای اسلامی، عهده دار طرح به کارگیری این سیستم شد. این سازمان در حال حاضر مشغول تهیه نقشه های توپوگرافی 1:25000از عکسهای هوایی با مقیاس 1:40000 میباشد و این فرصتی است برای تبدیل این نقشهها به ساختارهای رقومی و تأسیس پایگاه توپوگرافی ملی که نیازهای کاربران را در زمینه جیآیاس برآورده میکند.
به منظور سیاستگذاری، » شورای ملی کاربران سیستمهای اطلاعات جغرافیایی« در همین راستا برنامه ریزی و هماهنگسازی فعالیتها در زمینه جی آی اس، تحلیل نیازمندیها و همچنین بهرهبرداری شایسته از کلیه ظرفیتهای علمی، فنی و نیروی انسانی در راستای ایجاد و به کارگیری جیآیاس و با توجه به وظایف سازمان نقشهبرداری کشور در خصوص تدوین و ایجاد سیستمهای اطلاعات جغرافیایی ملی، در دی ماه 1372 تاسیس گردیده است. فعالیتهای اجرایی پروژه ایجاد سیستم اطلاعات جغرافیایی در وزارت صنایع و معادن، از فروردین 1371 آغاز گردید و هماکنون از این سیستم به طور گسترده در ارتباط با فعالیتهای آن استفاده میگردد.
از دیگر مؤسساتی که در زمینه این سیستم فعالیت میکنند میتوان شهرداری تهران، وزارت مسکن و شهرسازی، وزارت جهاد کشاورزی، مؤسسه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، و سازمان جنگلها و مراتع را نام برد. در دانشگاههای کشور تاکنون از این سیستم، چنان که باید، به عنوان یک فناوری با قابلیت بسیار بالا برای در اختیار قراردادن طراحی پروژهها و کاربرد آن در رشتههای مختلف استفاده نگردیده است(صدیقی، 1383، ص49-29).
3-3-1-8 کاربردهای متنوع سیستمهای اطلاعاتی جغرافیائی
سیستمهای اطلاعاتی جغرافیائی از کاربردهای زیادی در علوم و زمینه های کاری مختلف مانند فتوگرامتری، کشاورزی و برنامه ریزی برای کاربری اراضی، جنگلداری و مدیریت حیات وحش، کاربردهای شهری، مطالعات بیولوژیکی و اکولوژیکی، نقشه سازی و مدیریت منابع طبیعی، برنامه ریزی توسعه، مطالعات محیطی و جغرافیایی و مواردی از این قبیل برخوردار می باشند( پی.ای.بارو- طاهر کیا، 1376).
3-3-1-9سیستمهای اطلاعاتی جغرافیائی در برنامه ریزی شهری و تصمیم سازی
سیستمهای اطلاعاتی جغرافیائی در این زمینه، با فراهم آوردن داده ها، پردازش و مدیریت آنها و ارائه اطلاعات مناسب و به موقع، به برنامه ریزان شهری و سیاست گذاران محلی، زمینه ساز بوجود آمدن طرحها و برنامه هائی واقعی تر و با قابلیت انعطاف و پذیرش بیشتری می باشند. از دیگر موارد مورد توجه سیستمهای اطلاعاتی جغرافیائی در این زمینه می توان به مواردی از قبیل آسیب شناسی تاسیسات شهری، تراکم ترافیک شهری، بهداشت شهروندان، منطقه بندی های مختلف، سو گیری های رشد فیزیکی شهری و مسائل و مشکلات همراه با آنها، تهیه نقشه های هوشمند موردی مربوط به طرحها و برنامه های متعدد اشاره کرد.
از موارد قابل ذکر در این زمینه می توان به بررسی توسعه کالبدی-فضائی شهر سنندج با استفاده از سیستمهای اطلاعاتی جغرافیائی اشاره کرد، که توسط دو تن از اساتید برنامه ریزی شهری دانشگاه تهران در سال 1384 به انجام رسیده است .
این نوشته در علمی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.