دانلود پایان نامه درباره دریاچه ارومیه و الگوی پراکنش

68/0
70/0
91/0
65/0
86/0
80/0
80/
71/0
56/0
***: معنی‌دار در سطح احتمال 001/0. R2ضریب تبیین، R ضریب همبستگی.
از میان تمام متغیرها، شن (83/0) بیشترین و پتاسیم (32/0) کمترین ضریب همبستگی بین مقادیر اندازه گیری شده و مقادیر پیش‌بینی شده را داشت.
شکل ‏410نمایش نقاط اندازه‌گیری شده در مقابل نقاط برآورد شده برای شن و پتاسیم
پهنه بندی پراکنش مکانی خصوصیات فیزیکوشیمیایی در منطقه مورد مطالعه
برای پهنه بندی پراکنش مکانی تمامی خصوصیات از دو روش وزن دهی عکس فاصله و روش کریجینگ معمولی استفاده شد. شکل ‏411 نقشه پهنه بندی رس، سیلت، شن، هدایت الکتریکی و واکنش خاک و شکل ‏412 الگوی پراکنش مکانی آهک، کربن آلی، ازت کل، فسفر و پتاسیم منطقه مورد مطالعه را با روش کریجینگ معمولی نشان می‌دهد.
شکل ‏411 نقشه پهنه بندی خصوصیات خاک (رس، سیلت، شن، هدایت الکتریکی و واکنش خاک) به کمک کریجینگ معمولی
شکل ‏412 نقشه پهنه بندی خصوصیات خاک (آهک، کربن آلی، ازت کل، فسفر و پتاسیم) به کمک کریجینگ معمولی
نکته مورد توجه این است که در واحدهای اراضی سال‌هاست تغییر کاربری صورت گرفته و مراتع به اراضی زراعی تبدیل شده است. نکته مهم دیگر این که ارتفاع از نیمه جنوبی منطقه تحت بررسی به سمت شمال کاهش می‌یابد، به عبارت دیگر قسمت‌های جنوبی که ارتفاع بیشتری دارند، به اراضی پست در نیمه شمالی منتهی می‌شوند. طبق نقشه واحدهای سنگ شناسی منطقه، حواشی جنوب شرق منطقه مطالعاتی بطور یکپارچه از سنگ آهک و دولومیت تشکیل شده است، درحالیکه بخش غربی عمدتاً از گرانیت تشکیل یافته است.
نقشه توزیع رس نشان می‌دهد که توزیع رس به سمت جنوب شرق افزایش می‌یابد، همچنین بخش غربی منطقه مطالعاتی مقدار رس بالایی دارد در حالیکه تعداد چند لکه غنی از رس در بخش‌های شمالی دیده می‌شود. میزان رس در بخش‌های میانی منطقه مطالعاتی متوسط بود. بر عکس رس، خاک‌های منطقه در بخش شمالی مقدار شن زیادی داشتند. بطور کلی مناطقی با شن بیشتر وابسته به مناطقی با رس کمتر بودند. بین رس و شن همبستگی منفی بالایی دیده شد (**886/0 =r2). فرض بر این است که مناطقی با میزان رس بالاتر به واسطه دشت دامنه‌ای آبرفتی و تآثیر فرآیند‌هایی مانند فرسایش یا آبشویی بوجود آمده‌اند. لندفرم دشت دامنه‌ای آبرفتی بخاطر تجمع رسوبات ریز دارای مقدار رس بیشتری بود که جریان آب اراضی بالادست سبب انتقال آنها به این قسمت شده بود. از سوی دیگر مقدار شن زیادی در مناطق شمالی و مرکزی مشاهده شد که دلیل آن می‌تواند تأثیر لندفرم دشت آبرفتی رودخانه‌ای باشد. وجود رودخانه قدار یا سیلاب‌هایی، باعث حمل ذرات درشت و ترسیب آنها در امتداد جریان آب می‌شود. شکل ‏413 الگوی توزیع سیلت را نشان می‌دهد که اندکی مشابه الگوی پراکنش رس است که در نیمه‌های شرقی و بخش‌هایی از نیمه‌های غربی بیشترین مقادیر را نشان می‌دهد. شکل ‏414 الگوی توزیع مکانی مقدار هدایت الکتریکی را نمایش می‌دهد. انتظار میرود منطقه مطالعاتی که از قسمت شمال شرق در 20 کیلومتری دریاچه ارومیه (بزرگترین دریاچه شور دنیا) قرار دارد متاثر از شوری این دریاچه قرار گیرد ولی نقشه پهنه بندی شوری منطقه نشان داد که شوری اراضی در منطقه مطالعه شده کم بود (dS/m 01/1) و محدودیتی برای رشد طبیعی گیاه بوجود نمی‌آورد. فقط شمال شرق منطقه نسبت به سایر قسمت‌ها به نسبت از شوری بالاتری برخوردار بوده ولی بطور معنی دار تحت تأثیر شوری دریاچه قرار نگرفته بود. دلیل این امر احتمالاً برمی‌گردد به تأثیر لندفرم دشت آبرفتی رودخانه‌ای و برجای گذاشتن رسوبات درشت بافت در قسمت سطحی خاک با زهکشی خوب که سبب آبشویی املاح به اعماق گشته و شوری خاک را کاهش داده است. شکل ‏415 نقشه pH خاک‌های سطحی منطقه مطالعاتی را نشان می‌دهد. نقشه کریجینگ اسیدیته خاک، بیانگر تغییرات قابل ملاحظه‌ مقدار pH در بخش‌های مختلف منطقه نیست. با این حال pH منطقه مورد مطاله قلیایی ( 8≤) بود. نقشه میزان آهک منطقه مطالعاتی در شکل ‏416 2 نشانگر آهکی بودن خاک‌های منطقه مورد مطالعه (65%-5/1/%) می‌باشد. طبق این شکل مقدار آهک در قسمت‌های شرقی و جنوب شرقی منطقه بسیار بالاست (25% ≤) که دلیلی بر وجود خاک‌های بسیار آهکی است. این امر اساساً مربوط به وجود فاکتورهای طبیعی مانند مواد مادری میشود. چراکه حاشیه جنوب شرقی محدوده مطالعاتی اساساً از سنگ آهک و دولومیت تشکیل شده بود، در حالیکه در حاشیه جنوب غرب منطقه گرانیت غالب بود. مقدار آهک در بخش‌های مرکزی و غربی متوسط بود (25%-10%) در حالیکه بخش‌های شمالی منطقه حاوی مقدار کمی آهک بودند (10% ≥). یکی از علل وجود آهک کم در بخش‌های شمالی منطقه مطالعاتی می‌تواند وجود ذرات درشت بافت خاک و زهکشی خوب و متعاقباً آبشویی آهک به اعماق پروفیل باشد. نحوه توزیع کربن آلی در خاک‌های سطحی منطقه مطالعاتی در شکل ‏417 قابل مشاهده است. با در نظر گرفتن معیار 5/1 درصد برای کربن آلی که در کمتر از آن ظرفیت عرضه نیتروژن بومی خاک بر اساس حد بحرانی 2/0 درصد نیتروژن، متوسط تا کم است اما مقدارش در بخش‌های شرقی و جنوب شرق و بطور موضعی در بخش مرکزی کمی بیشتر است که احتمالاً مربوط به سابقه وجود اراضی باغی و جنگل پیش از احداث زمین‌های زراعی (تغییر کاربری) در این منطقه می‌باشد. شکل ‏418 نقشه توزیع ازت کل را نشان می‌دهد که تا حد زیادی مشابه نقشه توزیع کربن‌آلی می‌باشد. این دو متغیر همبستگی مثبت معنی‌داری را در سطح احتمال یک درصد نشان دادند (**989/0=r2).
در شکل ‏419 نقشه توزیع مکانی فسفر قابل استفاده در منطقه آورده شده است. همانطور که از شکل پیداست میزان فسفر در نیمه شرقی و شمال شرق منطقه و نیز در جنوب غرب منطقه زیر حد آستانه (mg/kg 15 ≥) می‌باشد. میزان فسفر در بخش‌های مرکزی منطقه بیشتر از حد بحرانی بوده و بیشتر از سایر بخش‌های منطقه است. ضریب تغییرات بسیار بالای فسفر در منطقه مطالعاتی (23/106% CV=) حاکی از تغییرپذیری شدید این عنصر در منطقه می‌باشد چرا که بررسیهای محلی از زارعین حکایت از آن دارد که توزیع مصرف کود فسفره در این منطقه بسیار متغیر بوده و الگوی پراکنش مکانی را شدیداً نحت تآثیر خود قرار داده است.
الگوی پراکنش مکانی پتاسیم قابل استفاده در شکل ‏420 نشان داده شده است. طبق این شکل، مقدار پتاسیم در نیمه جنوبی منطقه مورد مطالعه بطور قابل تمایزی بسیار بیشتر از مقدار آن در نیمه شمالی می‌باشد. از مهم‌ترین دلایل کمبود پتاسیم در نیمه شمالی منطقه احتمالا کشت مداوم گیاه بدون مصرف کود پتاسه می‌باشد. بررسی‌های به عمل آمده حاکی از آن است که در نیمه شمالی نقده کشت چغندرقند کشت غالب و رایج منطقه بوده که گیاهی پتاس دوست می‌باشد، بنابراین انتظار میرود که پتاسیم بیشتری از خاک این قسمت نسبت به بخش جنوبی منطقه خارج شود. از طرفی چون نیمه شمالی منطقه دارای بافت خاک سبک می باشد، احتمالا پتاسیم موجود در محلول خاک در اثر آبشویی به اعماق رفته و یا از پروفیل خاک خارج می‌شود. بنابراین این نقشه نشان می‌دهد که نیاز گیاهان به کود پتاسه در نیمه شمالی به مراتب بیشتر از نیمه جنوبی است و با توجه به شرایط ویژه نیمه شمالی، کود پتاسه باید با مدیریت دقیق به اراضی داده شود.
نتایج کلی و پیشنهادات
نتایج کلی و پیشنهادات
از نکات مهم در نمونه برداری انتخاب فاصله مناسب نمونه‌ها از هم است تا علاوه بر افزایش دقت نقشه‌های حاصله، از نظر اقتصادی نیز مقرون به صرفه باشد. نتایج این تحقیق نشان داد که انتخاب فاصله 1500 تا 400 هزار متر برای خواص فیزیکی شیمیایی خاک‌های این منطقه می‌تواند مناسب باشد. رس، هدایت‌الکتریکی و شن دارای مدل نمایی؛ سیلت، واکنش‌خاک، آهک و پتاسیم مدل گوسی و کربن آلی، ازت کل و فسفر دارای مدل کروی بودند. همبستگی مکانی متوسط همه خصوصیات خاک به جز شن و واکنش خاک نتیجه عوامل خارجی و مدیریتی مانند آبیاری، کوددهی مکرر و غیره می‌باشد که بر تغییرات مکانی این متغیر‌ها اثر گذار است. با توجه به این که منطقه مورد مطالعه نیمه خشک و تحت کشت چغندرقند بوده، شرایط اکسید و احیایی موجود در این خاک‌ها بر اسیدیته تأثیر زیادی نداشت.
نکته مهم دیگر این است که ارتفاع از نیمه جنوبی منطقه تحت بررسی به سمت شمال کاهش می‌یابد، به عبارت دیگر قسمت‌های جنوبی که ارتفاع بیشتری دارند، به اراضی پست در نیمه شمالی منتهی می‌شوند.
این نوشته در علمی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.