بررسی میزان و نوع استفاده معلمان از برنامه درسی مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات در مدارس متوسطه شهر بابل- قسمت ۴

:
در پنجاه سال گذشته بروز تحولات گسترده در زمینهی کامپیوتر و ارتباطات تغییرات عمدهای را در عرصههای مختلف حیات بشری به دنبال داشته است. انسان همواره از فناوری استفاده نموده و کارنامهی حیات بشری مملو از انواع فناوری های اطلاعات و ارتباطات است که از آنان به عنوان فناوریهای جدید یا عالی یاد می شود. دنیای ارتباطات و تولید اطلاعات به سرعت در حال تغییر بوده و ما امروزه شاهد همگرایی آنان بیش از گذشته با یکدیگر بوده ایم. به گونهای که دادهها و اطلاعات به سرعت در زمانی غیرقابل تصور به اقصی نقاط جهان منتقل و در دسترس استفادهکنندگان قرار می گیرد (بدرقه، ۱۳۸۵).
تاثیر فناوری بر زندگی انسان ها، شاید در هیچ عرصه ای به قوت آموزش و پرورش احساس نشود (لرکیان، ۱۳۸۲). پس بی توجهی به تاثیر فناوری اطلاعات[۳] می تواند پیامدهای منفی بسیاری در بر داشته باشد. در جامعه ی کنونی که ارتباط و اطلاعرسانی در اولویت بسیاری از کشورهای پیشرفته قرار دارد، بی توجهی نسبت به این مقوله (فناوری اطلاعات) باعث میشود که جامعه به نوعی عقب ماندگی و برخورد انفعالی در برابر هجوم اطلاعات از سوی جامعهی جهانی گرفتار شود (نیلی احمدآبادی، ۱۳۸۰).
این فناوری جدید و در حال ظهور فرایند آموزش و فراگیری سنتی و روشهای مدیریت آموزشی را به چالش فرا میخواند. فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی به فراگیران کمک میکنند که طیف وسیعی از مهارتهایی را که در اقتصاد امروزی لازم است فراگیرند. مثلا آموختن اینکه چطور بیاموزند، مشکلات را حل کنند، چطور اطلاعات را بدست آورند و آن را ارزیابی کنند، اما این آموزش ها در برنامهی درسی[۴] مدارس منعکس نیست. کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات[۵] در آموزش سبب شده است تا محیط آموزشی امروز به سوی مجازی شدن سوق پیدا کند و سبب افزایش فرایندی از ارتباطات میان افراد با علایق مشترک شود. به نظر می رسد در دنیا بر حسب ظاهر بیشترین زمینه ی اشتراک، در مسائل آموزشی باشد. چرا که هر چه زمان می گذرد ناکارآمدی نظام های آموزشی سنتی بیشتر آشکار می شود و نیاز به تحول در نظام آموزشی متداول هر چه بیشتر احساس می گردد.هر رویکرد جدیدی نیز به هر تقدیر بر نظام های آموزش تاثیر گذار است. در چنین اوضاعی فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان یک رویکرد جدید تمام ابعاد زندگی بشر را متاثر ساخته و بر نظام آموزشی ما نیز بی تاثیر نخواهد بود (اریسیان، ۱۳۸۵).
به طور کلی فناوری اطلاعات و ارتباطات در همهی عملکردهای آموزشی و پرورشی و ویژگیهای تربیتی دانش آموزان موثر است و بر اساس سودمندی حاصل از این فناوری رقابتهای آموزشی مشخص می شود. اگر کشورهای جهان بخواهند به طور موفقیتآمیزی از مزایای فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش استفاده کنند باید در زمینه های برنامه ریزی با سایر کشورها رقابت کنند (به نقل از حیدری، ۱۳۸۵).
اگر چه فناوری اطلاعات دیری نیست که عرصهی تعلیم و تربیت را متاثر ساخته است، تجارب بشری و مطالعات بین المللی در خصوص رویکردهای فناوری اطلاعات، در آموزش و پرورش کافی نبوده و با ابهامات و سوالات بسیاری مواجه است. اما آنچه واقعیت دارد این است که این تحولات به سرعت همه ی مولفه های اساسی آموزش و پرورش را تحت تاثیر قرار می دهد. با توجه به سرعت، عمق و گستردگی این تحولات نمی توان به انتظار نشست، بلکه باید با استفاده از مطالعات و تجارب دیگران و با اتکا به فرهنگ و منابع بومی، راه استفاده از تجارب بشری(در خصوص تلفیق ICT در آموزش)را فراهم نمود (عبادی، ۱۳۸۴). یکی از این مولفه ها که تحت تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات قرار گرفته برنامهی درسی است که باید مورد بررسی اساسی قرار گیرد. چرا که هر اندازه کارایی و بهره دهی برنامه های آموزشی موثرتر و مفید تر باشد جامعهی فردا سلامت و سعادت بیشتری خواهد یافت (رستگارپور، عبداللهی، ۱۳۸۴).
یکی از اهداف آموزشی فناوری اطلاعات نیز تقویت برنامهی درسی است که در گزارش هیات دلور[۶] نیز به یونسکو[۷] توصیه شده بود که برنامههای درسی در تمام سطوح تعلیم و تربیت اصلاح شوند و یادگیری برای دانستن، برای بودن، برای انجام دادن و برای با هم زندگی کردن تنظیم شود. این توصیهها مشخص میکند که یاد گیرندگان امروز، جوانان و پیران، خواستار آن هستند که زندگیشان را در قرنی بگذرانند که از لحاظ اطلاعات، غنی و متکی به علم و دانش جهانی است. آنها برای اینکه از عهدهی این دوره پویا برآیند به مهارت هایی نیاز دارند. رشد سیستمهای کتابخانهای برخط[۸]، دستیابی آسان به دانش و اطلاعات متخصصان از طریق شبکه یا تارنما[۹]، تنوع منابع یادگیری و تغییرات مداوم حرفه و موقعیت و محل سکونت در طول عمر، مستلزم یادگیری مهارتهای جدید و بازسازی مهارت های قدیمی است.
گسترش فناوری اطلاعات در سالهای پایانی قرن بیستم و ورود آن به برنامههای آموزشی کشورها لزوم به کار گیری این پدیده را در فرایندهای یاددهی – یادگیری افزایش داده است. در واقع در جهانی که روز به روز مجهز به فناوری اطلاعات می شود، شیوههای سنتی یاددهی – یادگیری چندان کارساز نخواهد بود. امروزه دیگر ممکن نیست که پژوهش های علمی بدون دسترسی به منابع موجود در پایگاههای اطلاعاتی و ارتباط با سایر موسسات بتواند پیشرفت زیادی داشته باشد (باگوت[۱۰]، ۲۰۰۳).
برای مثال نتایج تحقیق انصاری (۱۳۸۲) نشان داد تأثیر فناوری اطلاعات بر پیشرفت تحصیلی بیشتر بوده و دانش‌آموزان استفاده‌ کننده از را

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت fumi.ir

یانه‌ یادگیریشان سریع‌تر و عمق ادراک و تفکر استدلال در آنها بالاتر است. همچنین استفاده از فناوری اطلاعات بر کیفیت یادگیری، افزایش انگیزهی یادگیری، عزت نفس بیشتر و حمایت از مطالعه خود راهبر و بهبود رفتار، تأثیر مثبت داشته و باعث ارتقاء رشد حرفه‌ای معلم، افزایش همکاری و کاهش حجم کار معلمان می‌شود.
حمزه بیگی (۱۳۸۳) همچنین ذکر می کند، استفاده از فناوری ‌اطلاعات سبب ارتقا کیفیت فرایند یاددهی ـ یادگیری، ایجاد فرصت‌های یادگیری برابر و توجه به تفاوت‌های فردی می شود.
ابرنای[۱۱] (۲۰۰۵) نشان داده استفاده از فناوری اطلاعات در آموزش سبب کاهش هزینه‌ها، بالا رفتن اطلاعات و به روز بودن اطلاعات، توسعه شیوه‌ها و فنون جدید آموزشی و دسترسی آسان به منابع آموزشی می‌شود.
با توجه به اهمیت این موضوع محقق به دنبال پاسخ به سوالات زیر است: از ICT در برنامه ی درسی مدارس به چه میزان و چگونه استفاده می شود و موانع کاربرد و تاثیر استفاده از ICT بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان چیست و مدارس از لحاظ میزان استفاده از ICT در چه مرحلهای قرار دارند؟ به دلیل محدودیت پژوهش نیز، از میان عناصر مختلف برنامه ی درسی تنها به دو عنصر روش تدریس و مواد و وسایل آموزشی پرداخته خواهد شد.

اهمیت و ضرورت تحقیق
عصر دانایی یا عصر اطلاعات که نتیجه گذر بشر از عصر صنعتی و ورود آن به هزاره سوم بوده است، آموزشی متفاوت از آنچه در گذشته وجود داشته را می طلبد. فناوری اطلاعات که به طور فزاینده ای در حال گسترش است می تواند به نحو مطلوبی آموزش را تحت تاثیر قرار داده، راهبردها و روشهای آن را دگرگون سازد (کرومپاکر[۱۲]، ۲۰۰۳ ).
حمایت از به کارگیری فناوری اطلاعات در گستره ی آموزش اعم از برنامه ریزی، تدوین محتوا و متون، شیوه های یاددهی – یادگیری، به ویژه در محیط های آموزشی یکی از مهمترین بایسته ها در جهت ارتقای سطح آموزش و ایجاد یادگیری با کیفیت است. استفاده از فناوری اطلاعات آموزش را متنوع و سرعت یادگیری را افزایش می دهد و دانش آموزان را به تماس با منابع موجود و بهره گیری از آنها ترغیب می کند (خسروی، ۱۳۸۱).
نظر به اهمیت ویژه و تاثیری که این امکانات بر کمیت و کیفیت تدریس و آموزش معلمان و یادگیری دانش آموزان و عملکرد تحصیلی آنان دارد و همچنین با توجه به نقش و جایگاه این مراکز و حساسیت بالای مردم نسبت به عملکرد این نهاد، ضرورت دارد که مطالعات جامع تری طراحی گردد و به ابعاد موضوع از دیدگاههای مختلفی پرداخته شود.
در مدارس متوسطه سرمایه گذاری های زیادی برای تجهیز مدارس به ICT انجام شده است. اما با توجه به این مساله به نظر تفاوت چندانی با گذشته به چشم نمی خورد. هنوز معلمان به فناوری با این نگاه بدبینانه که روزی جای آنها را خواهد گرفت می نگرند. اگر مدرسه را یک سیستم در نظر بگیریم که در آن همهی عوامل با هم پیوستگی کامل دارند، مطالعه ی فناوری اطلاعات و ارتباطات بدون در نظر گرفتن برنامه ی درسی کاری ناقص خواهد بود. چرا که بدون برنامه درسی مناسب برای بکارگیری ICT، تجهیز صرف مدارس به این فناوری هیچ تاثیری بر بهبود آموزش معلمان و عملکرد دانش آموزان نخواهد گذاشت. بنابراین بررسی میزان استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات توسط معلمان و موانع کاربرد آن و تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات در عملکرد تحصیلی دانش آموزان ضرورتی آشکار است. از آنجایی که تحقیق حاضر از جمله تحقیقاتی است که به بررسی نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در روشهای تدریس و تهیه مواد آموزشی و همچنین تاثیر آن بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان می پردازد، یافته های این پژوهش می تواند گامی در جهت آشکار ساختن اهمیت استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در برنامه های درسی مدارس باشد و همچنین ضرورت بکارگیری فناوری اطلاعات را در مراکز علمی کشور برجسته نماید.
اهداف و سؤالات پژوهش
هدف کلی:
بررسی میزان و نوع استفاده از برنامهیدرسی مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات و نقش آن در عملکرد تحصیلی[۱۳] دانش آموزان در مدارس متوسطه
اهداف ویژه:
۱- بررسی و شناخت وضعیت استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در روش های تدریس و تولید مواد آموزشی با توجه به رویکردهای چهارگانهی (ظهور کننده، کاربردی، ادغامی و تحولی) در برنامه ی درسی مدارس متوسطه
۲- بررسی و شناخت وسایل و امکانات موجود برای استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات
۳- بررسی و شناخت وسایل و امکانات مورد نیاز برای استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات
۴- بررسی و شناخت موانع کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در برنامه ی درسی مدارس متوسطه
۵- تعیین مرحله ای (ظهور کننده، کاربردی، ادغامی و تحولی) که مدارس از لحاظ استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات دارند.
۶- مقایسه ی مدارس مجهز به فناوری اطلاعات و ارتباطات از نظر عملکرد تحصیلی دانش آموزان با مدارسی که فاقد این فناوری ها هستند.

سوال اصلی:
نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در برنامه ی درسی مدارس متوسطه و عملکرد تحصیلی دانش آموزان تا چه اندازه و در چه زمینه هایی است؟
سوالات جزئی:
۱- میزان و نوع استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در تدریس معلمان چقدر است؟
۲- نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در روش های تدریس معلمان چیست؟
۳- میزان استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در تهیه و تولید مواد و منابع آموزشی چقدر است؟
۴- موا
نع کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در برنامه ی درسی مدارس متوسطه چیست؟
۵-استفاده از ICT در مدارس متوسطه در کدام مرحله ی چهارگانه ی(ظهور کننده، کاربردی، ادغامی و تحولی) در برنامه ی درسی مدارس متوسطه قرار دارد؟
۶- نقش ICT بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان در مدارسی که معلمان از آن استفاده می کنند با مدارسی که از آن استفاده نمی کنند؟
تعریف واژگان و اصطلاحات
تعریف مفهومی فناوری اطلاعات و ارتباطات:
فناوری اطلاعات و ارتباطات، واژه ای است که به هر نوع دستگاه ارتباطی و یا برنامه نظیر: رادیو، تلوزیون، تلفن های سلولی، کامپیوتر، نرم افزار، سخت افزارهای شبکه، سیستم های ماهواره ای و نظایر آن اطلاق شده که سرویس، خدمات و برنامه های متعددی به آنان مرتبط می گردد (کنفرانس از راه دور، آموزش از راه دور) (بدرقه، ۱۳۸۵).
تعریف عملیاتی فناوری اطلاعات و ارتباطات:
فناوری اطلاعات و ارتباطات شامل حوزه های مختلفی می باشند. در این پژوهش منظور استفاده از تلویزیون و ویدئو پروژکتور، کامپیوتر و اینترنت و نرم افزارها و سخت افزارهای مربوطه می باشد.
تعریف مفهومی برنامه ی درسی:
برنامه ی درسی به محتوای رسمی و غیر رسمی، فرایند محتوا، آموزش های آشکار و پنهان اطلاق می گردد که به وسیله ی آنها فراگیر تحت هدایت مدرسه دانش لازم را بدست می آورد، مهارت ها را کسب می کند وگرایش ها، قدرشناسی ها و ارزش ها را در خود تغییر می دهد (ملکی، ۱۳۷۹).
تعریف عملیاتی برنامه ی درسی:
در این پژوهش منظور از برنامه ریزی درسی، مجموعه ی فعالیت ها و اقداماتی است که معلم با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در روش های تدریس و تهیه و تولید مواد آموزشی انجام می دهد.
تعریف مفهومی روش تدریس:
به مجموعه ی تدابیر منظمی که معلم برای رسیدن به اهداف، با توجه به شرایط و امکانات اتخاذ می کند روش تدریس می گویند (شعبانی، ۱۳۸۰).
تعریف عملیاتی روش تدریس:
کلیه ی روش هایی که معلمان برای تدریس در کلاس درس به دانش آموزان بکار می برند و هدف از آن رسیدن به یادگیری مطلوب در یادگیرنده است.
تعریف مفهومی وسایل و منابع آموزشی:

 

عکس مرتبط با اقتصاد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *