با تصرف جاسوس خانه امریکا،این تلاش ها ناکام ماند(همان: ۱۷۷).
ج-پناه دادن امریکا به شاه مخلوع:عامل مهم دیگری که تبدیل به نقطه اوج وتحول کیفی عوامل ایجاد کننده بحران تسخیر گردید سفر شاه به امریکا بود،این جریان،آغاز فرایندی بود که در زمانی کوتاه،رویدادی بزرگ را خلق نمود وهزیمتی بزرگتر برای امریکارا فراهم ساخت.با شدت گیری مخالفت عمومی ملت وروحانیت با شاه،وی فهمید که دیگر در ایران جایی ندارد،لذا تصمیم به خروج از ایران گرفت وعلیرغم اینکه پیشنهاداتی از دولت امریکا جهت سفربه آن کشور داشت ولی برای اینکه شاه امیدوار بودبه ایران بر می گردد ودوباره بر اوضاع مسلط می شود،کشور مصر وسپس مراکش را انتخاب نمود واگر تصمیم می گرفت به امریکا سفرکند ،به تصویر ذهنی ملت ایران از شاه،به عنوان عروسک خیمه شب بازی امریکا،قوت می بخشید.(همان: ۱۷۹).
با شدت یافتن مخالفتها در داخل ایران علیه امریکا از یک سو،وتصمیم شاه مبنی بر پناه بردن به امریکا از سوی دیگر،هیات حاکمه امریکارا به دو نوع واکنش متفاوت در پذیرش یا عدم پذیرش شاه مواجه نمود.گروه اول افرادی چون کارتر ودیگر همفکرانش بودندکه سفر شاه به امریکا را به صلاح منافع خود وبهبود روابط امریکا با دولت بعدی نمی دانستند وبه شاه اعلام نمودند که با توجه به مشکلات احتمالی ناشی از سفر وی به امریکا از پذیرفتن شاه معذورند.گروه دوم ،برزینسکی مشاور امنیت کاخ سفید،دیوید راکفلر از دوستان نزدیک شاه،فورد وبرخی از دوستان شاه در امریکا ،معتقد به حمایت از سفر شاه به امریکا بودند وآن را در راستای منافع ملی ارزیابی می نمودند. علیرغم اختلاف میان کارتر و گروه دوم پس از بررسی های لازم ،کارتر، علیرغم میل باطنی خویش ، با ورود شاه به امریکا موافقت نمود. و شاه به بهانه معالجه بیماری خویش به امریکا سفر نمود ، ورود شاه به امریکا در ۲۳ اکتبر صورت گرفت و همان گونه که از شواهد پیداست ، اعتراضی علیه امریکا و پذیرش شاه ، از سوی ایران و انقلابیون در وهله اول صورت نگرفت ولی این عامل وقتی در کنار عوامل دیگر قرار گرفت وبا پیام دهم آبان،موجبات بروز واقعه تسخیررا فراهم نمود(درویشی،۱۳۸۵ :۹۲-۹۳).در واقع این عامل بهانه ای بود برای ابراز خشم وانزجار عمیق ونهفته مردم از امریکا که در قالب تسخیر سفارت خانه امریکا تحقق یافت. . (حسینی جاغرق،۱۳۹۰: ۱۸۰-۱۸۱).
د-مواضع ومشی غیر انقلابی وسازشکارانه دولت موقت وملاقات سران دولت موقت با مقامات امریکایی در الجزایر: بازرگان پس از اینکه بر اریکه قدرت تکیه نمود،بر خلاف نظر امام(ره)،بیش از هفتاد درصد اعضای کابینه خود رااز نهضت آزادی وجبهه ملی انتخاب نمود،امور دولت موقت عملا در اختیار گروهی لیبرال وملی گرا قرار گرفت،این گروه مخالف انقلابی گری مورد تایید امام(ره)بود وگذشت زمان،فاصله گیری دولت موقت را از آرمانهای انقلاب اسلامی وامام (ره)بیشتر مشهود نمود.مواضع وعملکرد امریکا پسند دولت موقت در کنار ملاقات مقامات دولت موقت با برژینسکی مشاور امنیت ملی امریکا در الجزیره،بدون مشورت واجازه امام(ره)منجر به خشم انقلابی ملت گردید.یک هفته پس از ورود شاه به امریکا ،بازرگان نخست وزیر به همراه ابراهیم یزدی وزیر امور خارجه ومصطفی چمران وزیر دفاع،به هنگام شرکت در جشن انقلاب الجزایر با برژینسکی دیدار نمودند.خبر این ملاقات بطور گسترده ای در جامعه انقلابی ایران منعکس گردید وموجی از مخالفتها را علیه امریکا ودولت موقت برانگیخت. (همان: ۱۸۰).
ه-اقدامات توطئه آمیز امریکا:امریکا پس از پیروزی انقلاب اسلامی علاوه بر موارد قبلی اقدامات دیگری در جهت تضعیف وسر نگونی انقلاب نیز انجام داد که مهمترین آنها عبارتند از:
۱-استقرار ناوگان دریایی امریکا در تنگه هرمز که گاه با تهدیدهای نظامی علیه نیروی دریایی ایران توام گشت.
۲-صدور قطع نامه شدید الحن۱۷ مه ۱۹۷۹سنا علیه علیه عملکرد دادگاههای انقلاب،خصوصا بعد از اعلام حکم اعدام شاه وبرخی اعضای خانواده او.
۳-حمایت وپشتیبانی از عناصر وعوامل حکومت شاه که اموال ودارائی های بانک های کشور را غارت کرده وبه امریکا گریخته بودند.
۴-ایجاد پشتوانه خبری برای مطرح کردن فعالیتهای ضد انقلاب در سطح بین المللی توسط رسانه های امریکایی وصهیونیستی.
۵- سکوت توام با رضایت،نسبت به ترور شخصیتهای طراز اول کشور نظیر شهید مطهری
۶-سازماندهی تبلیغات وسیع و مغرضانه علیه تفکرات امام (ره) و طرح مطالبات به نام ملت در رادیو های بیگانه و رسانه های غربی.
۷-حمایت آشکار از تحرکات ضد انقلاب وغارتگران ثروتهای عمومی وملی.
۸-بی توجهی به اعتراضات جمهوری اسلامی نسبت به اقدامات خرابکارانه عوامل وجاسوسان دولت بعثی عراق در مرزها و داخل استانهای مرزی به ویژه در تابستان وپاییز۱۳۵۸(واعظی،۱۳۸۰ :۶۳-۶۶).
و-پیام امام خمینی(ره)در روز ۱۰ آبان ۱۳۵۸ وترسیم خط مشی مبارزه علیه امریکا:درکنار زمینه ها وعوامل مساعد برای تسخیر لانه جاسوسی ،پیام امام خمینی (ره) درتاریخ۱۰/۸/۵۸ ، نقش مهم و سرنوشت سازی در شکل گیری این رویداد ، ایفا نمود. امام خمینی (ره) طی پیامی خطاب به دانش آموزان ، دانشگاهیان ، طلاب و روحانیون ، آنها را بر اعمال فشار بر امریکا برای استرداد شاه خائن فرا خواندند « بردانش آموزان ، دانشگاهیان و محصلین علوم دینیه است که با قدرت تمام حملات خود را علیه امریکا و اسرائیل گسترش داده و امریکا را وادار به استرداد شاه مخلوع جنایتکار نمایند.» (خمینی،۱۳۵۸،ج۱۰ :۴۱۲)
این پیام امام (ره) دانشجویان مسلمان را-که در فکر تلافی سیاست ها ورفتارهای توطئه آمیز امریکا بودند- برآن داشت تا در تصمیم خود برای اشغال سفارت مصمم گردند وآنها طی جلسه ای به این نتیجه رسیدند که باید تظاهرات وسیع وگسترده دانشجویی راه بیندازند وبرای ضربه زدن به امریکای جنایتکار،اقدام به تسخیر لانه جاسوسی نمایند(باقی،۱۳۷۸ :۲۴-۲۵).
در هر صورت چنانچه بپذیریم که« هر تصمیم فقط در ظرف زمانی و مکانی خود» باید تحلیل و بررسی شود و در همان فضای لحظه تصمیم گیری معتبر و موثر است، تصمیم به تسخیر سفارت آمریکا و تجویز و تایید تداوم آن از سوی عالی ترین مقام جمهوری اسلامی (رهبری کاریزما) نیز باید در فضای انقلابی ایدئولوژیک و روبه هرج و مرج نخستین سالهای استقرار نظام تحلیل گردد .«فضایی که چشم انداز روشنی از حوادث آینده وجود ندارد و معیار اصلی تصمیم گیریهای تحلیل روز و حوادث گذشته و پیش بینی حوادث احتمالی آینده و اهداف مورد انتظار می باشد».
بر این اساس و با توجه به سیر تحولات پس از پیروزی انقلاب از نظر انقلابیون ایران پذیرفتن شاه در آمریکا بخشی از یک توطئه کل برای تضعیف و سرانجام پیروز شدن بر انقلاب ایران است. این حقیقت که سفارت آمریکا یکبار در گذشته محل انجام گرفتن فعالیت های ضد انقلابی بوده، آنها را قانع ساخت که «تسخیر سفارت و گروگان گیری دیپلمات های آمریکایی یک عمل میهن دوستانه است »چنین بستری بود که مستعد رویش بذرهای بحران گردیده بود و بدین سان «شد آنچه شد.»
۴-۱-۲-پیدایش بحران
«جان استمپل» در قالب یک قاعده کلی استراتژی اینگونه تصریح می نماید که «بهترین دفاع یک حمله خوب است». (استمپل ،۱۳۷۷ :۲۳۳) زمانی که ورود شاه به آمریکا«نخستین گام توطئه ضد انقلابی» محسوب می شد احتمالاً بتوان تسخیر سفارت را یک «حمله خوب» و یک برگ برنده مطلوب جهت دفاع به موقع و موثر از موجودیت جمهوری اسلامی و نوعی گریز به جلو در این راستا به شمار آورد.
حمله به سفارت آمریکا از سوی «دانشجویان مسلمان پیرو خط امام» در روز یکشنبه ۱۳آبان ۱۳۵۸ در حالی آغاز گردید که در جریان آن حدود ۶۵ نفر به گروگان گرفته شدند و بحران بزرگی آغاز شد که سرنوشت ایران را در سالهای آینده متحول ساخت. این گونه بود که به قول«سالینجر» : «چنین رویارویی ای با آمریکا از طرف یک کشور جهان سومی کاملاً بی سابقه بود که در آن کشور پیشرفته ای که قادر بود انسان را به فضا بفرستد در چنگال سیاست کشوری گرفتار شده بود که خود از آشفتگی ناشی از انقلاب رنج می برد» . (سالینجر ،پیر،۱۳۶۲ :۶۵)
آغاز بحرانی که جمهوری اسلامی و مقامات مسئول را در مقابل عملی انجام شده قرار داد ، (مصاحبه با هاشمی رفسنجانی ، کیهان ، ۱۲ بهمن ۱۳۸۲ : ۱۲ ) به تعبیر دکتر بهشتی«یک عمل انقلابی عمومی بود که مجوز آن قانون عمومی انقلاب است». (روزنامه جمهوری اسلامی ، ۱۱ دی ماه ۱۳۵۹ ) قانونی که سطور آن با اراده و ارادت انقلابیون از بند رسته نوشته شده بود آن هم در شرایط نا آرامی ، بی ثباتی و بحران که انقلابیون احساس می کردند سرنوشت کشور در خطر است و آنها باید در تعیین این سرنوشت نقشی ایفا نمایند.در چنین محیطی، سیاسی حرف زدن، اندیشیدن و اقدام کردن به امری رایج وطبیعی تبدیل شده و تب و التهاب انقلاب در همه جنبه های ذهنیت انقلابیون ایرانی رسوخ کرده بود.از این رو حتی «اعلان جنگ» به «نخستین ابر قدرت جهان» در « نبرد استقلال ایران» (دیگار، هورکاد ، ریشار،۱۳۷۷ :۲۳۹) نوعی جسارت انقلابی و در عین حال مستظهر به حمایت توده های انقلابی و رهبری کاریزمایی-الهی محسوب می شد.
حرکتی که عاملان آن« هرگز پیش بینی نمی کردند که بیش از چند ساعت و حداکثر چند روز طول بکشد، (ابتکار،۴۲:۱۳۷۹) تأثیر عمیقی بر تاریخ سیاسی کشور و منطقه به جای گذاشت و دانشجویان به زودی دریافتند که سوار بر مرکبی شده اند که هدایت آن دیگر به دست خودشان نیست. آنان که با هدف «قدرت نمایی و صدور بیانیه ای جسورانه» (همان: ۶۹ ) جهت اعتراض به رفتار آمریکا در این راه گام نهاده بودند. آیا هیچ تصور می کردند که حرکت اعتراضی «چند ساعته ای» به بحرانی چند ساله تبدیل شود؟
در حالی که دانشجویان پیرو خط امام گمان می بردند که این تسخیر دیری نخواهد پایید و زود به سر خواهد آمد و درست در لحظه ای که گمان می بردند کار به پایان خواهد رسید، رهبر انقلاب،رهبر انقلاب دیگری شد و این حرکت «انقلاب دوم» نام گرفت. انقلابی که بزرگتر از انقلاب اول بود و بدین گونه تسخیر سفارت تقدیس و تایید شد . اگر انقلاب اول شاه را از ایران بیرون کرد تسخیر سفارت،آمریکا را از ایران اخراج نموده و با انقلابی دیگر تجویز« انقلاب در انقلاب» را در جمهوری اسلامی صادر نمود.
امام خمینی(ره) به عنوان بالاترین مقام تصمیم گیرنده در نظام جدید ، حرکت دانشجویان را تایید و بر تداوم آن تاکید فرمودند. البته پیشاپیش یکی از مهمترین دغدغه های عاملان این حرکت تلاش در جهت کسب حمایت رهبری انقلاب قبل از شروع حرکت بود. لذا اصرار دانشجویان بر این بود که آقای موسوی خوئینی ها این مساله را با امام در میان بگذارند . اما ایشان اکراه ورزیدند و ضرورت این امر را بی مورد تشخیص دادند .( قوچانی ،۱۳۸۱ :۷۴) .چرا که از یک

  دانلود تحقیق در موردمدیریت بحران، برنامه ریزی، استراتژی، نظام سیاسی
دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید